UZ RU EN    

ActaCAMU Maqolalari

ActaCAMU | Jild: №10 (11) 2025



Maqolalar

IJTIMOIY-PSIXOLOGIK HOLATNI MASOFAVIY MONITORING QILISH: KASALLIK XAVFLARINI ERTA ANIQLASH UCHUN YANGI YONDASHUVLAR

Muallif(lar): Abdumanonov Ahrorjon Axmadjonovich

Annotatsiya: Annotatsiya: Maqolada aholi sog‘lig‘ining donozologik darajasini aniqlash uchun ijtimoiypsixologik holatni masofadan avtomatlashtirilgan monitoring qilishning texnologiyasini ishlab chiqish ko‘rsatilgan. Bu texnologiya tibbiy noinvaziv ommaviy skriningni optimallashtirish imkonini beradi. Texnologiyaning ishlashi axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, mobil aloqa vositalari, avtomatlashtirilgan masofaviy axborot almashish, to‘plash va saqlash usullari, shuningdek, tibbiy bilimlar, matematik modellar va aholi ijtimoiy-psixologik holatini ma’lumotlarni olish algoritmlari yordamida ta’minlanadi. Profilaktik choralar ishlab chiqish va amalga oshirish sog‘lom aholining sog‘lig‘ini ta’minlashning samarali mexanizmlari hisoblanadi.

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

INDIVIDUAL HEALTH STATUS OF PRESCHOOL CHILDREN AND KEY INFLUENCING FACTORS

Muallif(lar): Aliyeva Gavharoy Abdumutalipovna

Annotatsiya: Abstract: This article analyzes the individual health status of preschool children and the main factors affecting it, and reviews the results of advanced research on improving these processes. Through a literature review, an in-depth analysis of current problems in this area, their solutions and the impact of the health system and educational institutions on children's well-being is provided. Research shows that healthy nutrition, proper care, a positive social environment and preventive medical services play an important role in supporting the healthy development of children. Therefore, there is a growing need for a systematic approach to improving children's health for parents, educators and health professionals. Keywords: preschool children's health, early childhood development, health determinants in young children.

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

QO'RGʻOSHIN XLORIDNI YURAK MITOXONDRIYA MEMBRANASI LIPID PEROKSIDATSIYA JARAYONIGA TA'SIRI VA UNI AYRIM IZOXINOLIN ALKALOIDLARI BILAN KORREKSIYALASH.

Muallif(lar): Muxamediyeva I.B. – PhD. Central Azian Medical University

Annotatsiya: Annotatsiya. Ushbu maqolada PbCl2 (qo'rg'oshin xlorid) ning in vivo mitoxondriyal lipid peroksidatsiyasining kalamush yurak membranalariga ta'sirini izoxinolin alkaloidlarining inhibitiv xususiyatlari o`rganilgan. Tajribalar og'irligi 180-200 g bo'lgan naslli oq erkak kalamushlarda o'tkazildi. Kalamushlarning yurak mitoxondriyalar differentsial sentrifugalash usuli bilan ajratilgan. PbCl2 bilan chaqirilgan OSda kalamush yurak mitoxondriyasining bo‘kishiga va Fe2+/sitratga bog‘liq LPOga F-24 va F-4 izoxinolin alkaloidlari ingibirlovchi ta’sir etdi. Kalit so‘zlar: oksidativ stress, yurak, mitoxondriya, izoxinolin alkaloid.

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

SPECIFICITY OF THE COURSE AND COMPLICATIONS OF PNEUMONIA IN CHILDREN WITH CEREBRAL PALSY.

Muallif(lar): Turdimatov D.S.

Annotatsiya: Abstract: This article analyzes the clinical course, diagnosis, and specific aspects of pneumonia in patients with cerebral palsy (CP). The study found that pneumonia is a high-risk factor in children with CP, and its course is more severe due to respiratory weakness, impaired swallowing reflexes, and decreased overall immunity. The article also highlights the frequent recurrence of pneumonia, its chronicity, and the possibility of developing complications, such as bronchiectasis, pulmonary fibrosis, and cardiovascular changes. Recommendations are made for early detection, appropriate treatment, and development of preventive measures for these conditions. Keywords: CP, pneumonia, complications, clinical course, immunity, respiratory failure, bronchiectasis, rehabilitation

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ СОВРЕМЕННОЙ ДЕТСКОЙ СТОМАТОЛОГИИ.

Muallif(lar): Фазилов Хасанбек Назил

Annotatsiya: Аннотация: Современные методы лечения в детской стоматологии ориентированы на минимизацию болевых ощущений и создание комфортной атмосферы для ребенка. Использование безболезненных технологий, таких как лазерное лечение, седация и современные анестезирующие средства, позволяет сделать процедуры максимально безопасными и эффективными. Кроме того, детская стоматология включает в себя ортодонтическое направление, которое занимается профилактикой и коррекцией нарушений прикуса и зубочелюстных аномалий с помощью съемных и несъемных ортодонтических аппаратов. Таким образом, детская стоматология играет ключевую роль в формировании здоровья полости рта с раннего возраста, что в дальнейшем способствует общему благополучию ребенка. Регулярные профилактические осмотры, своевременное лечение и индивидуальный подход к каждому маленькому пациенту – это основные принципы, обеспечивающие здоровую и красивую улыбку на долгие годы. Ключевые слова: профилактика зубных заболеваний, лечение молочных зубов, гигиена полости рта, ортодонтическое лечение, седация в стоматологии, герметизация фиссур, здоровье зубов у детей

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

КЛИНИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ТЕЧЕНИЯ БОЛЕЗНИ ПЕЙРОНИ У МУЖЧИН РАЗНЫХ ВОЗРАСТНЫХ ГРУПП.

Muallif(lar): Нишонбаев Расулжон Равшанбек угли

Annotatsiya: ннотация. Целью настоящего исследования является анализ клинических особенностей течения болезни Пейрони (БП) у мужчин разных возрастных групп. Материалы и методы включают ретроспективный анализ 200 случаев БП, обращенных в урологическую клинику Ферганской области. Результаты показали, что у молодых пациентов заболевание чаще протекает с болями в эрекции и более выраженной деформацией, в то время как у пожилых преобладает эректильная дисфункция без выраженной боли. На основании полученных данных рекомендуется учитывать возрастные особенности при выборе тактики лечения болезни Пейрони. Ключевые слова: болезнь Пейрони, возрастные группы, клинические особенности, эректильная дисфункция, деформация полового члена, фиброзные бляшки

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

ПОСТТРАВМАТИЧЕСКАЯ ХОНДРОПАТИЯ И ЕЕ ВЛИЯНИЕ НА ФУНКЦИОНАЛЬНОЕ СОСТОЯНИЕ КОЛЕННОГО СУСТАВА.

Muallif(lar): Машарипов К. – к.м.н., доцент Ургенчский государственный медицинской институт.

Annotatsiya: Аннотация. В статье проведен анализ данных обследования 102 пациентов с последствиями травм коленного сустава. Установлено, что в структуре посттравматической хондропатии коленного сустава преобладают изолированные повреждения хряща мыщелков бедра или голени (47,7% пациентов). Посттравматическая хондропатия коленного сустава ассоциирована с повреждением передней крестообразной связки. Пациенты с посттравматической хондропатией характеризуются достоверно более низкими значениями показателей функционального состояния коленного сустава по сравнению с группой контроля за счет большей выраженности симптомов повреждений, снижения спортивной активности и качества жизни. Ключевые слова: посттравматическая хондропатия, коленный сустав, KOOS.

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

SON SUYAGI BO'YINCHASI SINISHLARI BO'LGAN MEHNATGA LAYOQATLI YOSHDAGI BEMORLARNI DAVOLASH

Muallif(lar): Машарипов К. – к.м.н., доцент Ургенчский государственный медицинской институт.

Annotatsiya: Аннотация: в статье авторы описывают концепцию «биологического» остеосинтеза переломов шейки бедренной кости у пациентов трудоспособного возраста. У 67 пациентов выполнен комбинированный металло-костнопластический остеосинтез. Методика предусматривала децентрированное парное расположение имплантов в шейке бедренной кости, сочетающих в себе элементы компрессионного (винты) и нейтрального кортикальный аутотрансплантат из малоберцовой кости) остеосинтеза. За счет этого достигались оптимальные условия для дренирования аккумулированной крови и репаративного остеогенеза. Результаты прослежены в сроки от 9 месяцев до 3 лет. Положительные исходы оперативного лечения отмечены у 94% пациентов. Ключевые слова: шейка бедра, «биологический» остеосинтез, костная пластика, кортикальный аутотрансплантат, компрессирующие винты

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

К ВОПРОСУ ВЫБОРА МЕТОДА АНЕСТЕЗИИ И АНАЛЬГЕЗИИ ПРИ РЕКОНСТРУКТИВНО-ПЛАСТИЧЕСКИХ ОПЕРАЦИЯХ НИЖНЕЙ КОНЕЧНОСТИ.

Muallif(lar): Садикова Минура Адхамовна – DSc, доцент., Андижанский государственный медицинский институт

Annotatsiya: Аннотация: На основании проведенного сравнительного анализа автор полагает, что методом выбора анестезиологического пособия при реконструктивно пластических операциях является спинальная анестезия лидокаином в сочетании с гидрохлоридом морфина в дозе 0,07-0,08 мг, которая обеспечивает хорошую анальгезию и стабильность гемодинамики при адекватном самостоятельном дыхании больного во время операции за счет субарахноидального компонента, а также стабильное течение раннего послеоперационного периода с адекватным анальгетическим компонентом за счет местного анестетика в комбинации с наркотическим анальгетиком. Ключевые слова: субарахноидальная анестезия, аналгезия, бупивакаин, морфин гидрохлорид, регионарная анестезия.

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

АНАЛИЗ РЕЗУЛЬТАТОВ ТРАНСПЕДИКУЛЯРНОЙ ФИКСАЦИИ ПРИ НЕСТАБИЛЬНЫХ ПОВРЕЖДЕНИЯХ ГРУДОПОЯСНИЧНОГО ОТДЕЛА ПОЗВОНОЧНИКА.

Muallif(lar): Сайдумаров Дилшод Мирзаахматович, Кузиев Ортикшер Илмиддинович – PhD., Central Asian Medical University, Давлатов Баходиржон Набижонович

Annotatsiya: Аннотация: В статье проведён анализ клинической и рентгенологической эффективности короткосегментной транспедикулярной фиксации при нестабильных переломах грудопоясничного отдела позвоночника. В исследование включены 32 пациента с травматическими повреждениями на уровне T11–L2, подвергшиеся оперативному лечению. Оценивались неврологические исходы по шкале ASIA, угловые параметры кифоза и клиновидной деформации, а также динамика высоты тела позвонка. Результаты продемонстрировали значимое улучшение неврологического статуса у пациентов с неполным дефицитом, устойчивую коррекцию деформаций позвоночника и сохранение эффектов в течение 18–24 месяцев наблюдения. Низкий уровень послеоперационных осложнений подтверждает безопасность метода. Выводы свидетельствуют о целесообразности включения повреждённого позвонка в конструкцию фиксации для обеспечения стабильности и сохранения подвижности сегментов. Ключевые слова: короткосегментная фиксация, грудопоясничного перелом, транспедикулярная фиксация, задняя фиксации позвоночника.

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

ОСОБЕННОСТИ ГЕМОДИНАМИЧЕСКИХ ИЗМЕНЕНИЙ У ПАЦИЕНТОВ С ТЯЖЕЛОЙ ЧЕРЕПНО-МОЗГОВОЙ ТРАВМОЙ.

Muallif(lar): Красненкова Марианна Борисовна – к.м.н., доцент., Ташкентский государственный медицинский университет.

Annotatsiya: Аннотация: на основе анализа данных гемодинамических показателей у 76 пациентов с ТЧМТ в статье показано, что прогрессирующая гипотония у пациентов с летальным исходом сопровождается нарастающей тахикардией, ухудшением сознания и прогрессированием неврологического дефицита. Выявленная тахикардия, сохраняющаяся в течение всего периода исследования, также отражала избыточное возбуждение симпатоадреналовой системы и задержку перехода стадии срочной адаптации к стадии долговременной адаптации. Ключевые слова: черепно-мозговая травма, гемодинамика, вегетативная нервная система

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

КЛИНИЧЕСКИЙ СЛУЧАЙ СОЧЕТАННОГО ЭКСТРАГЕНИТАЛЬНОГО ЭНДОМЕТРИОЗА ПЕРЕДНЕЙ БРЮШНОЙ СТЕНКИ ПОСЛЕОПЕРАЦИОННОГО РУБЦА И ПОСЛЕОПЕРАЦИОННОЙ ВЕНТРАЛЬНОЙ ГРЫЖИ

Muallif(lar): Ботиралиев А.Ш. – к.м.н., Мадгазиев О.Р. – ассистент., Турсунов Ф.С.

Annotatsiya: Аннотация. В статье представлен клинический случай сочетанного экстрагенитального эндометриоза передней брюшной стенки в области послеоперационного рубца и вентральной послеоперационной грыжи. Описан случай пациентки, которая обратилась с жалобами на болевой синдром в области передней брюшной стенки, ухудшение качества жизни и появление визуальных дефектов в области операционного рубца. История заболевания включала хирургическое вмешательство в прошлом, что могло способствовать развитию этих патологий. Диагностика, сочетанного эндометриоза и вентральной грыжи, была проведена с использованием современных методов визуализации, включая ультразвуковое исследование и компьютерную томографию. Подтверждение диагноза и дальнейшее планирование лечения основывалось на результатах этих обследований. Пациентке была выполнена комплексная хирургическая операция, включающая удаление очага эндометриоза и коррекцию вентральной грыжи с использованием современных хирургических методик. В послеоперационный период пациентка отмечала значительное улучшение состояния, исчезновение болевого синдрома и улучшение внешнего вида брюшной стенки. Важность комплексного подхода в диагностике и лечении сочетанных экстрагенитальных заболеваний и необходимость внимательного отношения к пациенткам с послеоперационными рубцами, которые могут служить потенциальной локализацией эндометриозных очагов. Ключевые слова: Экстрагенитальный эндометриоз, послеоперационная вентральная грыжа, хирургическое лечение, эндопротез

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

МИОПИЯ КАСАЛЛИГИНИ МАКТАБ ЎҚУВЧИЛАРИ ОРАСИДА ТАРҚАЛИШИ ВА ПАТОГЕНЕЗИДА TGFВ1 ГЕНИ RS1800470 ПОЛИМОРФИЗМИ ҲИССАСИНИ БАҲОЛАШ.

Muallif(lar): Икрамов Отабек Азизбекович – PhD, доцент. Андижон давлат тиббиёт институти.

Annotatsiya: Аннотация. Ушбу тадқиқот Фарғона водийси мактаб ўқувчилари орасида миопияни аниқлаш, шунингдек, TGFВ1 гени RS1800470 полиморфизмининг касаллик патогенезига таъсирини аниқлашга қаратилган. Тадқиқот ўтказиш учун 1-синфдан 11-синфгача бўлган мактаб ўқувчилари танлаб олинди. Ўқувчиларнинг кўриш ўткирлиги Д.А.Сивсевнинг жадвали ёрдамида баҳоланди. Олинган маълумотлар жинс ва ёш бўйича ажратилди. Бундан ташқари, миопия билан оғриган беморлар аксарият ҳолларда ёндош касалликлардан азият чекиши аниқланди. Бундай ўқувчилар ўз тенгдошларига нисбатан жисмоний ривожланишда орқада қолиши, кўпроқ чарчаш, ҳолсизлик, руҳиятнинг бузилишидан шикоят қилади. Шунингдек, миопияли барча болаларда TGFВ1 генининг RS1800470 полиморфизми учраганлиги ва касалликнинг оғир кечишига сабаб бўлганлиги аниқланди. Калит сўзлар: миопия, мактаб ўқувчилари, Фарғона водийси, аллеллар, генотип, RS1800470 полиморфизми, TGFВ1 гени, рефракция, учраш частотаси.

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

БОЛАЛАРДА ЎТКАЗИЛАДИГАН МУРАККАБ ЮРАК ЖАРРОҲЛИГИ АМАЛИЁТЛАРИДА ДЕКСМЕДЕТОМИДИННИ ҚЎЛЛАШДА BIS-МОНИТОРИНГ ТАХЛИЛИ

Muallif(lar): Туйчиев Дилмурод Бахтиёрович

Annotatsiya: Аннотация. Муаммонинг долзарблиги. Бугунги кунга келиб, адабиётда севофлуран ва дексмедетомидинни ёш болаларда очиқ юрак жарроҳлигида қўллаш имконияти ҳақида аниқ фикр йўқ, бу эса ушбу тоифадаги беморлар кардиоанестезиологиясида анестетик ҳимоянинг оптимал моделини ишлаб чиқишни талаб қилади. Тадқиқот мақсади. Туғма юрак нуқсонлари бўлган ёш болаларда янги мультимодал анестезияни қўллаш орқали жарроҳлик даволаш натижаларини яхшилаш. Материаллар ва усуллари. Тадқиқот объекти сифатида 1 ёшдан 5 ёшгача бўлган (n-60) турли хил туғма юрак нуқсонлари бўлган, сунъий қон айланиши орқали кардиожарроҳлик амалиёти олиб борилган кичик ёшдаги болалар танлаб олинди. Беморларда асосий ҳаётий мухим аъзоларнинг функциялари ўрганилди: гемодинамика ва тўқима перфузияси (электрокардиография, пулс оксиметрияси), сунъий вентиляция (капнография), газ алмашинуви (КИХ ва қон газлари), BIS мониторинги; қон стресс гормонлари (кортизол, глюкоза, лактат). Хулоса. Ушбу усул хавфсиз анестезияни таъминлайди, операциядан кейинги даврда беморни тез хаётга қайтиши учун жуда муҳимдир. Калит сўзлар. Болалар, юрак жарроҳлиги, анестезия, дексмедетомидин, BIS мониторинги.

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

ПОСТКОВИДНЫЕ ИЗМЕНЕНИЯ КОЖИ: КЛИНИЧЕСКИЕ ПРОЯВЛЕНИЯ, ПАТОГЕНЕЗ И ВОЗМОЖНЫЕ ТЕРАПЕВТИЧЕСКИЕ СТРАТЕГИИ.

Muallif(lar): Бабаджанов О.А.

Annotatsiya: Аннотация. В данной статье рассматриваются основные клинические формы кожных поражений, механизмы их развития и возможные терапевтические стратегии. Анализируются современные исследования, демонстрирующие роль гипериммунного ответа, эндотелиальной дисфункции и воспалительных медиаторов в развитии постковидных кожных осложнений. Представлены перспективные подходы к лечению, включая таргетную терапию, применение антиоксидантов, фототерапию и восстановление кожного барьера. Ключевые слова: COVID-19, кожные изменения, васкулиты, алопеция, аутоиммунные дерматозы, терапия.

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

КЛИНИКО-ЭПИДЕМИОЛОГИЧЕСКАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА АКТИНИЧЕСКОГО КЕРАТОЗА НА ОСНОВЕ АНАЛИЗОВ ДЕРМАТОЛОГИЧЕСКОЙ КЛИНИКИ

Muallif(lar): Пягай Г.Б.

Annotatsiya: Аннотация. Актинический кератоз (АК) является одним из наиболее распространенных предраковых заболеваний кожи. В странах расположенных ближе к экватору и с населением преимущественно со светлым фототипом кожи, заболеваемость среди лиц старше 40 лет достигает до 60%. Средние показатели по Европе колеблются на уровне 15 процентов, при этом, данных по распространению АК в центрально-азиатском регионе и в Узбекистане нет, вследствие чего проведен анализ клинико-эпидемиологических данных АК на примере изучения пациентов одной клиники. Определено, что АК достаточно часто выявляется среди лиц пожилого возраста, достигая почти 20% в группе пациентов старше 75 лет. Ключевые слова. Актинический кератоз, эпидемиология АК, клинические особенности АК.

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

BOLALAR ONKOGEMATOLOGIYASIDA BARVAQT DIAGNOSTIKANING DOLZARB MUAMMOLARI VA NOINVAZIV USULLARNING ISTIQBOLLARI

Muallif(lar): Onarqulov Karimberdi Egamberdievich

Annotatsiya: Annotatsiya: Mazkur maqolada bolalar onkogematologiyasida erta tashxisning dolzarb muammolari va noinvaziv usullarning istiqbollari ko‘rib chiqilgan. Onkogematologik kasalliklarda mieloblastlarning proliferatsiyasi, nazoratsiz ko‘payishi qon yaratilishi jarayonini izdan chiqaradi. Bolalarda leykozlarni o‘z vaqtida aniqlashning klinik ahamiyati, mavjud diagnostik usullarning cheklangan jihatlari va noinvaziv yondashuvlarning afzalliklari tahlil etilgan. Yaqin infraqizil spektroskopiyaning biologik to‘qimalarning molekular tarkibini tahlil qilishdagi roli va uning diagnostik imkoniyatlari yoritilgan. Ushbu texnologiyaning rivojlanishi va klinik amaliyotga tatbiq etilishi bolalarda leykozlarni erta aniqlash va davolash samaradorligini oshirishi mumkinligi ta’kidlangan. Kalit so‘zlar: bolalar, onkogematologiya, erta tashxis, noinvaziv usullar, infraqizil spektroskopiya, oqqon kasalligi, diagnostika, texnologiyalar, salomatlik, istiqbollar.

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

PATHOMORPHOLOGY AND IMMUNOGISTOCHEMISTRY OF LEIOMYOMATOUS HAMARTOMA OF THE LUNGS

Muallif(lar): Rakhmanova Nargizaxon Sodikovna

Annotatsiya: Abstract. The article studies the morphogenesis, pathomorphology and immunohistochemical aspects of leiomyomatous hamartoma of the lung. The objects of study were pulmonary hamartomas examined in the biopsy diagnostics department of the RPAM during 2014-2024. Lung hamartoma has a microscopically polymorphic structure, mainly consisting of bundles of smooth muscles located in different directions, a small amount of fibrosis, adipose tissue, epithelial cells that have undergone various metaplastic and dysplastic changes, located between them, covering the gaps. The marker desmin, which determines the level of differentiation of mesenchymal cells, is expressed in leiomyomatous hamartoma by an average of 17.4%; positive staining of the sarcoplasm and sarcomeres of cells confirms that this marker is localized in myosin, endoplasmic reticulum and mitochondria. Vimentin is located in the intermediate filament of mesenchymal cells, occupies a place in the nucleus, endoplasmic reticulum and mitochondria, is expressed in both the nucleus and sarcoplasm of smooth muscle cells, and is important for maintaining cell shape and providing resistance. to mechanical stress. Key words: lung, hamartoma, chondroid, fibromatous, leiomyomatous, pathomorphology, desmin, vamentin.

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

ПЕРЕМЕННОСТЬ СЕРДЕЧНОГО РИТМА КАК ПОКАЗАТЕЛЬ ФУНКЦИОНАЛЬНОГО СОСТОЯНИЯ И СТРЕССОУСТОЙЧИВОСТИ СТУДЕНТОВ.

Muallif(lar): Исмаилов Ахроридин Захридинович

Annotatsiya: Резюме. Вариабельность сердечного ритма (ВСР) является важным маркером функционального состояния организма и адаптационных возможностей студентов в условиях учебных нагрузок. В данной работе исследуется взаимосвязь между показателями вариабельности сердечного ритма и уровнем стрессоустойчивости студентов. Проведён анализ спектральных и временных параметров вариабельности сердечного ритма, выявлены закономерности их изменений в зависимости от уровня стресса. Одним из информативных показателей, отражающих функциональное состояние системы кровообращения и общий уровень напряжения регуляторных механизмов организма, является вариабельность сердечного ритма. Полученные данные могут использоваться для разработки программ профилактики психофизиологического переутомления. Ключевые слова: вариабельность сердечного ритма, стрессоустойчивость, студенты, функциональное состояние, адаптация.

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

НПВП-ГАСТРОПАТИЯ ПРИ ОСТЕОХОНДРОЗЕ: ПАТОГЕНЕЗ, ФАКТОРЫ РИСКА И МЕТОДЫ ПРОФИЛАКТИКИ.

Muallif(lar): Исмоилова Муаззам Исроиловна

Annotatsiya: Аннотация: Остеохондроз требует применения НПВП, эффективных для снятия боли и воспаления, но сопряжённых с риском развития гастропатии. В статье освещены патогенез НПВП-гастропатии, факторы риска у пациентов с остеохондрозом, а также современные методы профилактики и коррекции побочных эффектов. Особое внимание уделено безопасному выбору препаратов и комбинированной терапии. Ключевые слова: остеохондроз, НПВП, гастропатия, профилактика, факторы риска, комбинированная терапия

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

ОПРЕДЕЛЕНИЕ ВОЗРАСТ АССОЦИИРОВАННОЙ АРТЕРИАЛЬНОЙ ЖЕСТКОСТИ ДЛЯ ОЦЕНКИ СЕРДЕЧНО – СОСУДИСТОГО РИСКА

Muallif(lar): Бадалбаева Н.М.

Annotatsiya: Аннотация. В развитии сердечно – сосудистых заболеваний важную роль играет артериальная жесткость. Из чего следует определение артериальной жесткости может стать инструментом для оценки сердечно-сосудистого риска у пациентов с гипертонической болезнью. Чтобы предоставить эталонные значения жесткости общей сонной артерии, оцененные с помощью системы эхо-трекинговой визуализации, было обследовано у 134 здоровых субъектов в возрасте от 18 до 74 лет (69 мужчин и 55 женщин), набранных в клинике АГМИ. Средняя частота сердечных сокращений была выше у женщин по сравнению с мужчинами. Наше исследование установило референтные диапазоны для измерения локальной жесткости артерий в сонной артерии с помощью ультразвуковой системы. Ключевые слова: артериальная жесткость, сердечно-сосудистый риск, гипертоническая болезнь.

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

SURUNKALI BOSH MIYA ISHEMIYASIDA NEVROLOGIK VA NEYROEMOTSIONAL SINDROMLAR

Muallif(lar): Aliyev D.S, Qosimova G.Yu.

Annotatsiya: Annotatsiya: Miyaning qon tomir kasalliklari orasida gipertenziv ensefalopatiya ko’rinishidagi progressiv serebrovaskulyar patologiya alohida o’rin tutadi. Ushbu patologiya bilan morfologik o'zgarishlar miyadagi moddalarning diffuz va kichik fokal o'zgarishlar (lakunar infarktlar) shaklida shakllanadi, magnit-rezonans va kompyuter tomografiyasi bilan aniqlanadi. Tadqiqot maqsadi: Gipertonik ensefalopatiyaga chalingan bemorlarda kasallik bosqichlariga ko’ra nevrologik va neyroemotsional holatini o’rganish. Tadqiqot metodlari: Barcha bemorlarni nevrologik ko’rikdan o’tkazildi. Neyropsixologik testlar o’tkazildi: a) Xavotirli holatlarni baholash uchun Spilberher-xanin shkalasi; b) Beka ning depressiyani aniqlash shkalasi. Natijalar: Surunkali bosh miya ishemiyasida miyadagi kasallikga xos morfologik o’rgarishlar bilan oliy nerv faoliyatining etishmovchiligi va neyroemotsional o’zgarishlarning o’rtasidagi bog’liqlik o’rnatildi va kasallik bosqichlariga mos ravishda nevrologik, neyroemotsional holati o’rganildi. Kalit so’zlar: Gipertonik ensefalopatiya, tranzitor ishemik ataka, qon tomir demensiyasi, depressiya.

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

MARKAZIY VA PERIFERIK VESTIBULOPATIYALARNING KLINIK-NEVROLOGIK XUSUSIYATLARI VA DIFFERENSIAL DIAGNOSTIKASI

Muallif(lar): Madmarov Doniyorbek Abdumuxtor ug‘li

Annotatsiya: Annotatsiya. Ushbu maqolada markaziy va periferik vestibulopatiyalarning klinik-nevrologik xususiyatlari, ularning etiopatogenezi, kechishi va differensial diagnostik mezonlari haqida ma'lumot berilgan. Vestibulopatiyalar diagnostikasida zamonaviy tekshiruv usullari, ularning samaradorligi va amaliy ahamiyati hamda differensial diagnostik algoritmlari tahlil qilingan. Tadqiqot natijalariga ko'ra, markaziy va periferik vestibulopatiyalarni o'z vaqtida aniqlab, to'g'ri davolash choralarini ko'rish bemorlarda hayot sifatini yaxshilashga va kasallik asoratlarini kamaytirishga yordam beradi. Kalit soʻzlar: vestibulopatiya, boshaylanish, nistagm, ataksiya, vertikal, gipotoniya, anamnez, labirint, pozitsional, koordinatsiya.

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

ARTERIAL GIPERTENZIYALI BEMORLARDA YURAK ISHEMIK KASALLIGINING XAVF OMILLARINI ERTA ANIQLASH, PROFILAKTIKA VA TERAPIYANI OPTIMALLASHTIRISH

Muallif(lar): Xalilov Azizjon Marufjonovich

Annotatsiya: Annotatsiya. Ushbu maqolada yuqori qon bosimi bilan kasallangan bemorlar orasida yurakning qon yetishmovchiligi bilan kechuvchi surunkali kasalligi yani yurak ishemik kasalligi rivojlanishining asosiy xavf omillari, ularni erta aniqlash imkoniyatlari, samarali oldini olish yondashuvlari hamda davolashni takomillashtirish yo‘llari tahlil qilingan. Tadqiqot doirasida yuqori qon bosimi bilan kasallangan bemorlarning klinik va laborator ko‘rsatkichlari, yurak va qon tomir tizimidagi o‘zgarishlar, moddalar almashinuvi buzilishi bilan bog‘liq metabolik sindrom komponentlari hamda turmush tarzi bilan bog‘liq xavf omillari chuqur o‘rganildi. Olingan natijalarga asoslanib, yurak ishemik kasalligini erta aniqlashda yuqori aniqlikka ega bo‘lgan diagnostik usullar, shuningdek, har bir bemorga individual tarzda yondashishga asoslangan profilaktik va davolash choralari ishlab chiqildi. Tadqiqot natijalari yuqori qon bosimi fonida yurak ishemik kasalligini samarali oldini olish va yurak qon-tomir tizimi kasalliklarining og‘ir asoratlarini kamaytirishga xizmat qiladi. Kalit so‘zlar: gipertenziya, ishemiya, kardiomiopatiya, ateroskleroz, tromboz, angiopatiya, dislipidemiya, giperinsulinemiya, stenokardiya, infarkt, aritmiyalar, gipoksemiya, endoteliy, biomarkerlar, reabilitatsiya.

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

КЕРАМИКА МАХСУЛОТЛАРИ ИШЛАБ ЧИҚАРИШ КОРХОНА ИШЧИЛАРИ САЛОМАТЛИК ХОЛАТИ, УНГА ТАЪСИР ЭТУВЧИ ХАВФ ОМИЛЛАРИ

Muallif(lar): Норматова Шахноза Анваровна

Annotatsiya: Аннотация. Ушбу мақолада керамика ишлаб чиқариш саноатида меҳнат қилаётган ишчиларда учрайдиган касбий ўпка касалликлари ва уларни келтириб чиқарувчи зарарли омиллар керамика саноатидаги касбий хавфларни баҳолаш бўйича ўтказилган илмий ишлар асосида ҳар томонлама таҳлил қилинади. Тадқиқот жараёнида илмий-статистик таҳлил, меҳнат шароитларини баҳолаш ва касб касалликларининг тарқалиш тенденциялари ўрганилди. Олинган натижалар мавжуд тадқиқотларда айрим жиддий камчиликлар мавжудлигини кўрсатди. Ушбу камчиликларни бартараф этиш мақсадида мақолада бир қатор таклифлар илгари сурилган. Жумладан, ишчилар учун махсус таълим дастурларини ишлаб чиқиш, индивидуал хусусиятларни тадқиқ қилиш, кенг қамровли тадқиқотларни амалга ошириш ва бошқа таклифлар шулар жумласидандир. Ушбу чора-тадбирларнинг самарали амалга оширилиши керамика ишлаб чиқариш саноатида меҳнат шароити ва ишчилар саломатлигини яхшилашга хизмат қилади. Калит сўзлар: керамика саноати, касб касалликлари, пневмокониоз, хавф омиллари, меҳнат шароитлари.

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

CHORVACHILIK KORXONALARIDA GIGIENIK SHAROITLAR VA ULARNING ISHCHILARNING MEHNAT SALOMATLIGIDAGI ROLI

Muallif(lar): Ibrohimov K.

Annotatsiya: Annotatsiya. Maqsad: Ushbu tadqiqot chorvachilik komplekslarida mikroiqlim ko‘rsatkichlarini tahlil qilish va ularning ishchi salomatligiga ta’sirini baholashga qaratilgan. Zararli omillarni aniqlash, sanitariya-gigiyenik me’yorlarga muvofiqligini baholash va profilaktik chora-tadbirlar ishlab chiqish rejalashtirilgan. Metodlar: Mikroklimatik parametrlar – harorat, namlik, chang va zararli gazlar miqdori zamonaviy o‘lchov uskunalari yordamida aniqlandi. Epidemiologik kuzatish va so‘rovnomalar ishchilarning sog‘lig‘i bilan bog‘liqlikni o‘rganish uchun qo‘llanildi. Natija: Ayrim ish joylarida mikroiqlim ko‘rsatkichlarining me’yorlardan oshishi aniqlandi, bu esa nafas olish kasalliklari va allergik reaksiyalar xavfini oshiradi. Havo tarkibida chang va toksik gazlarning yuqori konsentratsiyasi qayd etildi. Xulosa: Ishchilar salomatligini himoya qilish uchun mikroiqlimni yaxshilash, zararli gazlarni kamaytirish va sanitariya-gigiyenik me’yorlarni qat’iy bajarish zarur. Kalit so'zlar: Chorvachilik komplekslari, mikroiqlim, ishchi salomatligi, sanitariya-gigiyenik normativlar, havo changi, zararli gazlar, nafas olish tizimi kasalliklari, allergik reaksiyalar, gigiena, ish joyi xavfsizligi, ekologik monitoring.

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

HYGIENIC ANALYSIS OF THE EDUCATIONAL PROCESS IN SCHOOLS IN HOT CLIMATES DURING THE COVID-19 PANDEMIC

Muallif(lar): Ermatov Nizom Jumakulovich – DSc, professor

Annotatsiya: Abstract. The study was conducted in 13 classes in a school located in a hot climate. 4 of them are primary (grades 1–4), 7 are secondary (grades 5–9), and 2 are senior (grades 10–11). The educational process is organized based on the daily and weekly regulations of the Department of Public Education, as well as SanR and N №0341-16 "Sanitary and epidemiological requirements for the organization of educational conditions in general education schools" and 0375-2020 "Temporary sanitary and epidemiological requirements for general secondary schools and specialized boarding schools of the Republic of Uzbekistan during the COVID-19 pandemic." However, the shift schedule and structure of breaks in the educational process of primary, secondary, and senior grades at the school do not comply with hygienic standards. In primary grades, complex subjects are taught on Thursdays and Fridays, while in middle grades (5–6–7) lessons are taught on Mondays and Saturdays, and the ineffective use of time allocated for homework leads to excessive fatigue among students. These situations negatively affect the effectiveness of the learning process. Keywords: Lesson schedule, education, level of complexity of lessons, fatigue and tiredness, country, lessons.

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

АHOLINING SАLOMАTLIGIGА АVTOTRАNSPORTNING TА’SIRI

Muallif(lar): Аzizova F.L. – t.f.d., professor Sherqo‘ziyeva G.F. – t.f.n., dotsent Salomova F.I.

Annotatsiya: Аnnotatsiya: Rivojlangan shaharlar va sanoat markazlarining atmosfera havosi doimo chang, tutun va tumanlar bilan qoplanib turadi. Bu esa aholi salomatligiga va sanitariya turmush shart sharoitlariga salbiy taʼsir ko‘rsatadi. Soʻrovnoma ishtirokchilari deraza oynalarining tez ifloslanishi esa 27 ta (33,75%) va bosh ogʻrishini 28 ta (35,0%) eng koʻp koʻrsatganlar. Kuzatuv mintaqa aholisini birlamchi kasallanish boʻyicha aholining salomatlik holati retrospektiv tahlil qilinganda koʻz va koʻz kosasi kasalliklari, nafas olish a'zolari kasalliklari, jarohatlar, zaharlanish va boshqa sabablar yillar dinamikasida oʻsishi aniqlandi. Kalit so‘zlari: avtomobil, atmosfera, azot, zaharli gaz, salomatlik, uglevodorod, energiya, so‘rovnoma, kislorod, kasallanish, ifloslanish

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

O‘ZBEKISTONNING JAMOAT SALOMATLIGI STRATEGIYASIDA PARODONTAL KASALLIKLAR VA DIABET

Muallif(lar): Yusupova Mamlakat Mutalibovna

Annotatsiya: Annotatsiya. Ushbu maqola O‘zbekistonda ortib borayotgan yuqumsiz kasalliklar fonida qandli diabet va parodontal kasalliklar o‘rtasidagi ikki tomonlama bog‘liqlikni sindemik yondashuv asosida tahlil qiladi. Milliy va xalqaro dalillar asosida parodontit diabetning og‘ir kechishiga, diabet esa og‘izdagi yallig‘lanish jarayonlariga ta’sir ko‘rsatuvchi omil sifatida qaraladi. Tadqiqotda og‘iz salomatligini surunkali kasalliklar boshqaruviga integratsiyalash, skrining va shifokorlararo hamkorlikni kuchaytirish kabi amaliy choralarning zarurligi asoslanadi. Kalit so‘zlar: qandli diabet; parodontit; og‘iz-tizimli salomatlik; yuqumsiz kasalliklar

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

СОЦИАЛЬНЫЕ АСПЕКТЫ ЖИЗНИ ПАЦИЕНТОВ С ОСТЕОХОНДРОЗОМ ПОЗВОНОЧНИКА

Muallif(lar): Маматкулов Бахромжон Маматкулович – д.м.н., профессор , Умурзакова Дилором Абдумуминовна – базовый докторант

Annotatsiya: Аннотация. В статье рассматривается влияние социальных факторов на развитие остеохондроза. Исследование проведено с использованием аналитического метода, включая метод случая и контроля. В выборке участвуют по 230 респондентов в каждой группе, что обеспечивает достоверность полученных данных. Представлены данные о среднем возрасте опрошенных, половом распределении, уровне образования и профессиях. Также проанализированы семейное положение участников, количество детей в семье и средние заработки. Результаты указывают на связь между социальными факторами и риском развития остеохондроза, что подчеркивает важность учета социальных аспектов в профилактике и лечении заболеваний позвоночника. Ключевые слова: Остеохондроз, качество жизни, инвалидность, позвоночник, социальный фактор.

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

ФУНКЦИОНАЛЬНЫЕ ДЕФИЦИТЫ У ПОЖИЛЫХ ПАЦИЕНТОВ В АМБУЛАТОРНОЙ ПРАКТИКЕ: ГЕНДЕРНО-ВОЗРАСТНОЙ АНАЛИЗ И ПРОФИЛАКТИЧЕСКАЯ ЗНАЧИМОСТЬ

Muallif(lar): Ризаев Жасур Алимджанович

Annotatsiya: Аннотация. В условиях старения населения особое значение приобретает изучение распространённости возрастных функциональных дефицитов с учётом пола. В работе представлен ретроспективный анализ 1915 амбулаторных карт пожилых пациентов, включающий оценку когнитивных, двигательных, психоэмоциональных, нутритивных и сенсорных нарушений. Применена стратификация по полу и возрасту. Установлены половые различия: у женщин доминирует эмоционально-нутритивный профиль, у мужчин — когнитивно-соматический. Результаты послужили основой для персонализированной модели амбулаторной реабилитации и профилактики инвалидизации. Ключевые слова: гериатрия; амбулаторная помощь; функциональные дефициты; динапения и саркопения; когнитивные нарушения; мальнутриция; гендерные различия; профилактика инвалидизации

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

ФАКТОРЫ, ВЛИЯЮЩИЕ НА СОБЛЮДЕНИЕ РОДИТЕЛЯМИ ПРАВИЛ ВАКЦИНАЦИИ ДЕТЕЙ

Muallif(lar): Маматқулов Б.М.

Annotatsiya: ннотация. Цель: изучение отношения родителей к вакцинации. Материал и методы. Проведение опроса среди 980 родителей, проживающих в г. Ташкент, и анализ их ответов. Результаты. Изучались медицинские знания родителей. Чем выше медицинские знания родителей, тем ответственнее они относятся к вакцинации. Заключение. Предоставление родителям большего количества информации в СМИ и социальных сетях приведет к увеличению охвата вакцинацией. Ключевые слова вакцинация, иммунизация, иммунизация среди детей, вакцина, факторы риска

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)

KO‘KRAK BEZI SARATONIDA RADIKAL DAVOLANISHDAN KEYIN BEMORLARDA RUHIY HOLATNING BUZILISHI

Muallif(lar): Normatova Shaxnoza Anvarovna

Annotatsiya: Annotatsiya. Ushbu tadqiqot ishida ko‘krak bezi saratoni bilan og‘rigan va radikal davolanishdan keyingi ruhiy holatning buzilishidan aziyat chekayotgan bemorlardagi psixologik farqlar o‘rganildi. Ko‘krak bezi saratoni bilan og‘rigan 35 yoshdan 65 yoshgacha bo‘lgan 90 nafar ayol klinik-psixopatologik va eksperimental-psixologik tadqiqot natijalari keltirilgan. Ikkita tadqiqot guruhi tuzildi, bular: 50 nafar asosiy kasallik bilan bog‘liq bo‘lgan radikal davolanishdan keyingi ruhiy holatning buzilishi tashxisi qo‘yilgan va stressga chidamliligi bilan ajralib turadigan 40 nafar ayol. Metodlar: Bemorlarning klinik va ijtimoiy-psixologik xususiyatlarini o‘rganish uchun bemorlar bilan anamnestik suhbat o‘tkazildi. Natijalar: radikal davolanishdan keyingi ruhiy holatning buzilishi bilan og‘rigan bemorlarda hayotiylikning past ko‘rsatkichlari, kasallikka nisbatan noto‘g‘ri munosabat turlarining ustunligi, shaxsiy tuzilmalarning nuqsonli va destruktivligi (tajovuz, tashvish, “men” ning tashqi va ichki chegaralari) oshkor qilingan. Kalit so‘zlar: hissiy holat, stress, ko‘krak saratoni, ruhiy salomatlik, psixoterapiya, stressga chidamlilik.

📄 Maqolani yuklab olish (PDF)