CAMU
Muallif(lar): Muxtarov F.M. – DSc., Mukaramov T.T.
Annotatsiya: Annotatsiya: 2020–2025 yillarda raqamli texnologiyalar jadal joriy etilishi tibbiy axborot tizimlarida (TAT) axborot xavfsizligini eng dolzarb masalaga aylantirdi. Telemeditsina, elektron tibbiy kartalar va bulutli bazalar samaradorlikni oshirgan bo‘lsada, yangi kiberxavf va tahdidlarni yuzaga chiqardi. JSST strategiyasi, NIS2 direktivasi, HICP va FDA ko‘rsatmalari tibbiy ma’lumotlar xavfsizligini majburiy boshqarishni belgilab berdi. Tadqiqotda nazariy, statistik va tizimli tahlil hamda STRIDE/DREAD risk baholash metodlari qo‘llanilib, xavfsizlikni ta’minlash texnik, huquqiy va tashkiliy choralar uyg‘unligi asosida ilmiy yoritildi. Kalit so‘zlar: Tibbiy axborot tizimlari, raqamli sog‘liq, axborot xavfsizligi, telemeditsina, IoMT, Zero Trust, NIS2, HIPAA, GDPR, STRIDE, DREAD.
Muallif(lar): Parpiyeva Odinaxon Raxmanovna
Annotatsiya: Annotatsiya. Ko‘krak bezi saratoni mamlakatimizda ayollar o‘rtasida kasallanish va o‘lim darajasi bo‘yicha birinchi o‘rinda turadi. So‘nggi yillar ichida O‘zbekistonda ko‘krak bezi saratoni bilan kasallanish darajasi ortib bormoqda. Mamlakatimizda va dunyoda ayollarda eng ko‘p uchraydigan saraton va o‘limning eng ko‘p sababi bo‘lgan ko‘krak bezi saratoni ko‘krak to‘qimalaridagi hujayralar nazoratsiz ravishda ko‘payganda yuzaga keladi. Ko‘krak bezi saratoni butun dunyo bo‘ylab ayollarda barcha saratonlarning 30 foizini va saraton bilan bog‘liq o‘limlarning 14 foizini tashkil qiladi va saratonning eng keng tarqalgan turi hisoblanadi. Ushbu maqolada Farg‘ona viloyatida ko‘krak bezi saratoni bilan kasallanish, uning hududlar kesimida tarqalishi bo‘yicha o‘tkazilgan tadqiqot va uning natijalari, kasallanishning epidemiologik xususiyatlari va ko‘krak bezi saratonini oldini olish bo‘yicha tavsiyalar keltirilgan. Kalit so‘zlar: ko‘krak bezi saratoni, sog‘lom ovqatlanish, statistik ma’lumotlar, retrospektiv tahlil, kasallanish ko‘rsatkichlari, o‘lim ko‘rsatkichlari, yashovchanlik.
Muallif(lar): Ergasheva Irodakhon Utkirbek qizi
Annotatsiya: Abstract. This scientific work examines the mechanism of movement of fluid under the influence of hydrodynamic pressure and relationship with dental hypersensitivity. The causes of hypersensitivity and the results of treatment using various methods are also provided and justified. Key words: tooth hypersensitivity, hydrodynamic pressure, dentin canaliculus, odontoblast, remineralized therapy.
Muallif(lar): Сиддикова Махфуза Эшоновна
Annotatsiya: Аннотация. Целью настоящего исследования является оценка эффективности профилактических мероприятий в снижении уровня стоматологических заболеваний среди населения Ферганской области. Нами обследовано 200 человек г. Фергана и Ферганского района. выявлена распространенность кариеса ≈ 91,87 % с интенсивностью ≈ 5,31 зуба (carious) и 8,34 поверхности. Также зафиксированы признаки заболеваний пародонта - средняя интенсивность 3,88 сегмента. В исследовании выявлено у 50-ти дошкольников 5-6 лет г. Фергана распространенность кариеса в молочных зубах составила ≈ 73,0 %, средняя интенсивность (количество поражённых зубов) - ≈ 4,76. Среди возрастной группы 35-44 года г. Фергана поражение кариесом отмечается 100 % восприимчивостью населения, средняя интенсивность (CLF-индекс) составила ≈ 12,7 ± 0,32 зуба. Результаты показали значительное снижение заболеваемости, особенно среди детей и подростков, что подтверждает эффективность внедрения профилактических мер. Ключевые слова: кариес, заболевания пародонта, гигиена полости рта, профилактические мероприятия, распространенность кариеса, скрининг полости рта.
Muallif(lar): Умaрoв Oдилжoн Мaхмудoвич
Annotatsiya: Аннотация. В статье представлен обзор современных отечественных и зарубежных исследований среди населения Ферганской области, посвящённых применению вобензима у пациентов с пародонтитом и хронической почечной недостаточностью. Обобщённые данные подтверждают, что использование препарата способствует снижению выраженности воспалительных изменений пародонта, уменьшению уровня системных маркеров воспаления и улучшению клинико-лабораторных показателей. Полученные результаты указывают на перспективность включения вобензима в лечебнодиагностической стандарты и комплексную терапию пародонтита у больных с ХБП, что может способствовать снижению риска системных осложнений. Ключевые слова: пародонтит; хроническая болезнь почек; хроническая почечная недостаточность; системная энзимотерапия; вобензим; воспаление; иммуномодуляция.
Muallif(lar): Ermatov Nizom Jumakulovich, Ortiqov Bobomurod Baymamatovich
Annotatsiya: Abstract: The study founded that the incidence of workers at the Potash Plant was 7.9% in Group 1, 38.1% in Group 2, 33.6% in Group 3, 19.6% in Group 4, and 0.7% in Group 5. It was founded that the incidence of workers by gender (male workers 86.0±1.32%, female workers 14.0±1.32%) differed sharply. We can see that the highest rates of morbidity in male workers are diseases of the genitourinary system (30.3%), digestive system diseases (22.4%), diseases of the blood and blood-forming organs and certain disorders involving the immune mechanism (11.7%), and diseases of the musculoskeletal system and connective tissue (9.8%), while in female workers, diseases of the blood and blood-forming organs and certain disorders involving the immune mechanism (24.2%), diseases of the genitourinary system (23.7%), digestive system diseases (21.5%), the incidence rate during pregnancy, childbirth and the postpartum period (10.4%), and diseases of the musculoskeletal system and connective tissue (8.6%). Keywords: Potash plant workers, age groups, illness, temporary disability.
Muallif(lar): Iskandarov Aziz Baxramovich
Annotatsiya: Annotatsiya. Mazkur ishda kasalxona chiqindilarining atrof-muhit va inson salomatligiga ta’siri, ularni to‘g‘ri yig‘ish, saralash va zararsizlantirishning ahamiyati ko‘rib chiqilgan. Ayniqsa, mufel pechlaridan foydalanish orqali chiqindilarni yuqori haroratda yo‘q qilishning samaradorligiga e’tibor qaratilgan. Mufel pechlari — yuqori haroratli termik uskunalar bo‘lib, biologik faol chiqindilar, infeksiyali materiallar va boshqa xavfli moddalarni yoqish orqali to‘liq zararsizlantiradi. Ushbu ishda mufel pechlarining ishlash prinsipi, ularning texnik tavsiflari hamda amaliyotda qo‘llanilishi haqida ma’lumotlar keltirilgan. Shuningdek, mufel pechlaridan foydalanishning ekologik va sanitariya-gigiyena jihatdan afzalliklari tahlil qilingan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, mufel pechlari — tibbiy chiqindilarni zararsizlantirishning samarali, ishonchli va xavfsiz usuli hisoblanadi. Kalit so‘zlar: kasalxona chiqindilari, zararsizlantirish, mufel pechi, yuqori haroratda yoqish, biologik xavfli materiallar, atrof-muhitni muhofaza qilish, sanitariya va gigiyena, tyermik usul, ekologik xavfsizlik, chiqindilarni boshqarish
Muallif(lar): Iskandarov A.B. – т.ф.д., профессор
Annotatsiya: Anotatsiya. Ushbu maqolada davolash-profilaktika muassasalarida (DPM) hosil bo‘ladigan tibbiy chiqindilarning turlari, ularning inson salomatligi va atrof-muhit uchun xavf-xatarlari hamda ularni to‘g‘ri yig‘ish, tashish, saqlash va zararsizlantirish usullari tahlil qilingan. Mualliflar tibbiy chiqindilarni boshqarishning milliy va xalqaro tajribalarini o‘rganish orqali samarali strategiyalarni taklif etishgan. Shuningdek, maqolada biologik xavfli chiqindilarni avtoklavlash, yoqish, ximiyaviy usullar va zamonaviy texnologiyalar yordamida zararsizlantirish masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. Maqolaning asosiy maqsadi — tibbiy chiqindilarni ekologik va sanitar me’yorlarga mos ravishda qayta ishlash hamda chiqindilar bilan bog‘liq epidemiologik xavflarni kamaytirishga qaratilgan ilmiy va amaliy tavsiyalar ishlab chiqishdir. Kalit so‘zlar: tibbiy chiqindilar, tibbiy chiqindilarni zararsizlantirish usullari, termik zararsizlantirish usuli, kimyoviy usul, taralar, biologik xavfli chiqindilar.
Muallif(lar): Ибрагимова Х.Р.
Annotatsiya: Аннотация. Целью данного исследования было определить взаимосвязь между гормональными маркерами (антимюллеров гормон и фолликулостимулирующий гормон) и допплерометрическими показателями сосудистого сопротивления (индекс резистентности и пульсационный индекс) в яичниках у женщин репродуктивного возраста. В исследование были включены 60 пациенток, которым проводились как гормональные, так и ультразвуковые допплерометрические исследования. Выявлена статистически значимая корреляция между снижением уровня АМГ и повышением сосудистого сопротивления, что подтверждает прогностическую ценность допплерометрии в ранней диагностике снижения овариального резерва. Ключевые слова: овариальный резерв, допплерометрия, антимюллеров гормон (АМГ), фолликулостимулирующий гормон (ФСГ), бесплодие, аменорея, репродуктивное здоровье.
Muallif(lar): Ахмедова М.М.– DSc, профессор
Annotatsiya: Аннотация. С помощью эпидемиологического экспедиционного метода изучена распространенность, бронхиальной астмы среди школьников 7-15 лет, проживающих Ферганской долины. Установлена что, бронхиальная астма, которая сочетается симптомами аллергического риносинусита, составляет 23,7±6,0 на 1000 детского населения. Особенности бронхиальной астмы сочетанной с аллергическими риносинуситами заключается в преобладании среднетяжелых и тяжелых форм болезни. В этиологии бронхиальной астмы решающее значение имеют бытовые (домашняя пыль) пыльцевые и эпидермальные аллергены. Ключевые слова: бронхиальная астма, риносинусит, полисенсибилизация.
Muallif(lar): Ахмедова М.М.– DSc, профессор
Annotatsiya: Аннотация. Комплексная горноклиматическая терапия с применением иглорефлексотерапии у детей сочетанной формой бронхиальной астмы с аллергическими риносинуситами имеет достоверное преимущества по сравнению с контрольной группой, который получали только горноклиматотерапию, так как числовые различия с контролем являются достоверными (р<0,05). Ключевые слова: бронхиал астма, иглорефлексотерапия, горный климат.
Muallif(lar): Aminov M – к.м.н.
Annotatsiya: Аннотация: Короновирусная инфекция до настоящего времени остается актуальной медицинской и социальной проблемой. Человечество в 2020 году столкнулась пандемией грозного вируса под названием COVID–19, которая распространялась по всему миру. В Узбекистане за всё время пандемии короновирусом заразилось 253 662 человека, умерло 1637 человек, выздоровело 241 486 человек, что составляет 0,04% от всех больных в мире. В настоящее время известно, что COVID 19 приводит к микро-макро сосудистым патофизиологическим изменениям, вызывая множество тяжелых внелегочных осложнений. Эти факты говорит о необходимость более тщательного изучения патогенеза новой коронарусной инфекции и коррекции патогенетической терапии с целью уменьшения количества гнойных осложнений. Ключевые слова: SARS-CoV-2, абсцесс мозга, субдуральная эмпиема, остеомиелит твердого нёба, постковидный синдром.
Muallif(lar): Кабилова Д.К.
Annotatsiya: Аннотация: Целью исследования явилось выявить особенности клинического течения и иммунного статуса у детей с рецидивирующим бронхитом. Исследования проводились у 117 детей в возрасте от 4 до 6 лет, находившиеся на стационарном лечении в отделении пульмонологии Республиканского специализированного научно-практического медицинского центра Педиатрии с диагнозом рецидивирующий бронхит, в период обострения заболевания. Среди госпитализированных: мальчиков – 65 (55,5 %) и девочек – 52 (44,4 %). У всех детей были изучены основные клинические особенности и иммунологические показатели. Ключевые слова: рецидивирующий бронхит, дети, клиника, факторы риска.
Muallif(lar): Ismoilov Ulug‘bek Ilxomjon o‘g‘li, Shakirov Sardor Abdusaminovich
Annotatsiya: Annotatsiya: Maqsad. O‘tkir koronar sindromida miokard infarktidan vafot etgan bemorlar kasallik tarixi bo‘yicha klinik anamnestik, yoshga va jinsga doir ma'lumotlarini statistik taxlil qilish. Material va usullar. Tadqiqotga material sifatida olingan jami o‘tkir koronar sindrom kasalligidan nobud bo‘lgan 76 ta murdani jinsi bo‘yicha tahlil qilinganida: erkak jinsiga mansub 50 ta (65,8 foiz), ayol jinsiga mansub 26 ta (34,2 foiz) ekanligi aniqlandi. Natijalar. Erkaklar ustunlik qiladi – tahlil qilingan 76 holatdan 50 tasi (65,8%) erkaklarga, 26 tasi (34,2%) ayollarga to‘g‘ri keladi. Bu esa ushbu kasalliklar erkaklarda ayollarga qaraganda ancha ko‘p uchrashini ko‘rsatadi. Xulosa. Tadqiqot tahlil ma’lumotlarini umumiy xulosa qiladigan bo‘lsak: yurak-qon tomir kasalliklari asosan keksa yoshda (55-84) ko‘p uchrashi (86,8%) aniqlandi, erkaklarda kasallik ayollarga qaraganda 2 barobar ko‘proq uchraganligi (65,8%) ma’lum bo‘ldi, ayollarda kasallik ko‘proq 65 yoshdan keyin rivojlanib, bu menopauza bilan bog‘liq ekanligi asoslandi, yoshlar (29-44) orasida kasallanish kam kuzatilsa-da, bu guruhlarda profilaktik chora-tadbirlar kuchaytirilishi kerak. Kalit sozlar: Yurak ishemik kasalligi (YuIK), o‘tkir koronar sindrom, miokard infarkti, stenokardiya, miokard va o‘tkazuvchi yo‘llar, yurak-qon tomir kasalliklari
Muallif(lar): Rakhimov Anvarjon Aliyorovich, Xalilov Azizbek Marufjanivich, Boltaboyev Alisher Murodilovich, Ismoilov Ulug‘bek Ilhomjonovich, Karimov Nodirbek Olimjonovich
Annotatsiya: Abstract. Semaglutide is a long-acting glucagon-like peptide-1 receptor agonist (GLP-1 RA) approved for the treatment of type 2 diabetes mellitus (T2DM) and chronic weight management in overweight and obese individuals. This review summarizes semaglutide’s mechanism of action, pivotal trial evidence for glycemic control and weight management, cardiovascular outcomes, realworld adherence, and safety considerations. Growing clinical data confirm that semaglutide is an effective option for patients requiring both glucose lowering and sustainable weight loss under proper medical supervision. Keywords: Semaglutide, GLP-1 receptor agonist, type 2 diabetes mellitus, obesity, weight loss, cardiovascular outcomes, SUSTAIN trials, STEP trials.
Muallif(lar): Умaрoв O.М. – PhD, доцент
Annotatsiya: Аннотация. В статье представлены результаты оценки лабораторных и гемодинамических параметров у 232 пациентов с хроническим гломерулонефритом (ХГН), находящихся на программном гемодиализе, с акцентом на сопутствующий хронический пародонтит, выявленный у 50,9% больных. Установлено, что наличие пародонтита может усиливать системное воспаление, способствовать прогрессированию анемии и нарушению сосудистой функции. Подчеркивается значимость включения стоматологической помощи в комплексное ведение таких пациентов. Обсуждаются механизмы влияния пародонтита на системное воспаление и новые биомаркеры, включая метаболомные показатели. Ключевые слова: пародонтит, гломерулонефрит, гемодиализ, воспаление, анемия, цитокины, метаболомика.
Muallif(lar): Кузиев О.И. – PhD
Annotatsiya: Аннотация. Цель: оценить клиническую эффективность задней фиксации при нестабильных переломах дуги C2 (переломах Хангмана), с учетом индивидуального подхода к выбору объема стабилизации. Материалы и методы: в исследование включены 18 пациентов, оперированных в многопрофильной частной клинике «Compas» в 2023–2025 годах. У 14 больных выполнена моносегментарная фиксация C2–C3, у 4 пациентов с грубым смещением — полисегментарная фиксация C1–C2–C3. Оценка результатов проводилась по шкале ASIA, NDI и ВАШ. Результаты: у всех пациентов достигнута стабильная фиксация сегмента, выраженная положительная динамика болевого синдрома и неврологического статуса. Осложнений не зарегистрировано. Вывод: задняя стабилизация при переломах дуги C2 является эффективным методом лечения. Объём фиксации должен определяться индивидуально, с учётом анатомических и клинических факторов. Ключевые слова: перелом, шейный позвонок, хирургическая тактика, фиксация, клиническая эффективность