CAMU
Автор(ы): Iskandarov Aziz Baxramovich
Аннотация: Annotatsiya. Texnoloogik jarayonlarning takomillashishi, ishchi va xodimlarni mehnat sharoitlari hozirgi kunda katta amaliy ahamiyatga ega. Mehnat sharoitlarini yaxshilash maishiy xizmat obyektlarini faoliyatini iqtisodiy ko‘rsatkichlariga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin, chunki qulay, qo‘llab-quvvatlovchi mehnat sharoitida xodimlar yaxshi ishlaydi, unumdorlik oshadi, ishchilarning kasalliklari va jarohat darajasi kamayadi, bu esa xarajatlarning pasayishiga va iqtisodiy ko‘rsatkichlarning yaxshilanishiga olib keladi. Samarali mehnat sharoitlarining ahamiyati shundan kelib chiqadiki, ular asosan ishchi va xodimlarning mehnat qiladigan ishlab chiqarish muhitini tashkil qiladi. Ularning holati ishchi va xodimning unumdorligiga, mehnat natijalariga, sog‘lig‘iga va mehnatga munosabatiga bevosita ta’sir qiladi. Mehnat sharoitlarini yaxshilash samaradorlikni sezilarli darajada oshiradi. Shu sababli, mehnat unumdorligini oshiradigan va ishchilarning kasallik va shikastlanish darajasini kamaytiradigan mehnat sharoitlarini yaratish maishiy xizmat obyektlarini xarajatlarini kamaytirishga va iqtisodiy ko‘rsatkichlarni yaxshilashga olib keladigan muhim masaladir. Kalit so‘zlar: hammom, harorat, nisbiy namlik, havoning xarakat tezligi, tabiiy va sun’iy yoritilganlik, ventilyatsiya.
Автор(ы): Alikariyev Isroiljon Rasuljonovich, Ibragimov Zuxriddin Muhiddinovich
Аннотация: Annotatsiya: Ko‘krak bezi saratonini davolashning zamonaviy strategiyasi asosida nafaqat o‘sma jarayonining paydo bo‘lishiga olib keluvchi klinik omillarni sinchkovlik bilan o‘rganish, balki o‘smaning biologik xususiyatlarini tahlil qilish ham yotadi. Tashxisni aniqlashtirish uchun UTT, KTva MR-mammografiya kabi zamonaviy kompleks vizualizatsiya usullaridan foydalanish maqsadga muvofiq bo‘ladi. Ushbu sharhda Radiopaedia, Cyberleninka, Umedp, MedLine, PubMEd ma’lumotlar bazalaridan foydalanildi. Adabiyotlar sharhi elektron va qo‘lda amalga oshirildi. Tadqiqotga kiritish va chop etish mezonlariga mos keladigan maqolalar tanlab olindi. Tadqiqot maqsadi: Ko‘krak bezi saratoni kasalligining diagnostikasiga multimodal yondashuvning ahamiyati, ko’krak bezi saratoni diagnostik usullarning afzalliklari va kamchiliklarini yoritib berish. Xulosa: Bugungi kunda ko‘krak bezlari kasalliklarini aniqlash uchun mavjud bo‘lgan usullaran (ko‘zdan kechirish va paypaslashni o‘z ichiga olgan klinik tekshiruv; UTT, rentgen biopsiyasi, KT va MR mammografiya) yuqori texnologik aniqlashtiruvchi diagnostik usullar hisoblanadi. Kalit so'zlar: ko‘krak bezi saratoni, ko‘krak bezi biopsiyasi, rentgen mammografiya, MRmammografiya, KT-mammografiya.
Автор(ы): Iskandarova Guzal Tulkinovna
Аннотация: Abstract. The demand for cosmetology services has been directly impacted by the constant rise in interest in aesthetic health and appearance in recent decades. As a branch of medicine, cosmetology encompasses a broad variety of practices that try to prevent and treat skin illnesses, age-related changes, and abnormalities of the skin's structure and appendages in addition to enhancing appearance. Simultaneously, an objective evaluation of the population's needs based on trustworthy data is a crucial component in designing and creating a cosmetology care system. The findings of medical exams performed on different demographic groups are among the most instructive sources of such data. The prevalence of dermatological and cosmetic issues that call for the assistance of cosmetology professionals may be determined via the study of these data. Regular medical checks also offer the chance to determine hidden requirements that patients may not always be aware of, in addition to determining the actual need for cosmetic care. In light of the findings, this article discusses potential avenues for enhancing the delivery of medical and cosmetic services while also analyzing the population's demand for cosmetological care based on data from medical examinations. Keywords. Cosmetology, prenosological, specialized, skin diseases, aesthetic health, agerelated changes, dermatological, statistical analysis, approximate, treatment, regimens, marketing, research, social status, pensioners, gender, socio-hygienic, opportunities.
Автор(ы): Qo'ziboyev Shohruh Ibrohim o‘g‘li
Аннотация: Annotatsiya. Ushbu adabiyot sharxi gemorroy kasalligining morfologik asoslari, patogenezi va davolash usullariga oid so‘nggi 10 yildagi ilmiy manbalarni (Vorobyev, Shalygin, Domanin, Kalinina, Pogosyan, Ektov va boshqalar) tahlil qilishga bag‘ishlangan. Maqolada gemorroyning anatomik-gistologik xususiyatlari, kavernoz to‘qimalarning degenerativ o‘zgarishlari va ularning klinik bosqichlar bilan korrelyatsiyasi tahlii qilingan. Shuningdek, turli jarrohlik usullarining (Milligan–Morgan, Ferguson, Longo, HAL-RAR, LigaSure) morfologik ta'siri va regeneratsiya jarayonlariga ta'siri qiyosiy ko'rib chiqilgan. Tadqiqot shuni ko'rsatadiki, so'nggi yillarda gemorroyni o'rganishda morfologik yondashuv ustuvor ahamiyat kasb etmoqda, ammo bosqichlar bo'yicha morfometrik mezonlar va IGX markerlarining standartları hali ishlab chiqilmagan. Ushbu adabiyot sharxi mavjud bilimlarni sistemalashtirish bilan birga, kelajakdagi tadqiqotlar uchun yo'nalishlar belgilaydi. Kalit so'zlar: gemorroy, adabiyot sharhi, morfologik tahlil, patogenez, jarrohlik usullari, klinik bosqichlar
Автор(ы): Mamajonov M.M
Аннотация: Annotatsiya: Ushbu maqolada zamonaviy ultratovush texnologiyalariga asoslangan real vaqt rejimida yurak urishi va qon bosimini monitoring qilish imkonini beruvchi dasturiy yechim taqdim etilgan. Tizim ilg‘or signal qayta ishlash algoritmlari yordamida ultratovush signallarini tahlil qilib, natijalarni ma’lumotlar bazasida saqlaydi va tarixiy ma’lumotlar asosida yurak-qon tomir tizimidagi patologik o‘zgarishlarni erta aniqlash imkonini yaratadi. Shuningdek, sun’iy intellekt va mashinaviy o‘rganish modellari yordamida qon bosimi va yurak ritmidagi xavfli o‘zgarishlar aniqlanganda, foydalanuvchiga ehtimollik asosida aniq bashoratlar beriladi. Mazkur dasturiy yechim individual sog‘liqni monitoring qilish, tibbiy konsiliumlar va klinik tadqiqotlarda samarali foydalanish uchun mo‘ljallangan zamonaviy diagnostika platformasidir. Kalit so’zlar: Yurak-qon tomir tizimi, Real vaqt rejimida monitoring, Ultratovush texnologiyasi, Signal qayta ishlash, Raqamli filtrlash, Kalman filtra
Автор(ы): Nematov Abdurashid Abdugʻaffor oʻgʻli
Аннотация: Annotatsiya. Dolzarbligi: Soʻnggi yillarda dunyo miqyosida oʻsma (onkologik) kasalliklarining koʻpayishi sogʻliqni saqlash tizimi oldida dolzarb muammolardan biriga aylandi. Ushbu holat Oʻzbekiston Respublikasi uchun ham istisno emas. Oʻsma kasalliklarining erta aniqlanishi, profilaktika va davolash choralari samaradorligini oshirish maqsadida, kasallanish darajasining yillik oʻzgarishlarini tahlil qilish muhim ahamiyat kasb etadi. Maqsad: Yurtimizda onkologik kasalliklar tarqalganlik xususiyatlarini oʻrganish va tahlil qilish. Material va usullar: Tadqiqotni olib borishda Sogʻliqni saqlash vazirligi rasmiy statistik maʼlumotlaridan foydalangan holda tahlil qilingan. Yurtimizdagi onkologik kasalliklar boʻyicha mavjud vaziyat Sogʻliqni saqlash vazirligi va sanitariya-epidemiologiya xizmatlarining 2018-2023-yillardagi maʼlumotlari asosida baholangan. Olingan natijalar. Oʻzbekiston Respublikasi boʻyicha oʻsma kasalliklarining umumiy kasallanish darajasi 2018-yilda 569,4 nafarni tashkil etgan boʻlsa, 2023-yilda bu koʻrsatkich 614,1 nafargacha oshgan. Ushbu davr mobaynida kasallanish darajasi oʻrtacha 7,8 % ga ortgan boʻlib, bu oʻsish tibbiyot muassasalarida erta tashxis qoʻyish imkoniyatlarining kengaygani bilan izohlanadi. Xulosa. 2018–2023-yillar davomida Oʻzbekiston Respublikasida oʻsma kasalliklarining umumiy kasallanish darajasi asta-sekin oshib bormoqda. Ayniqsa, yirik sanoat va aholi zich joylashgan hududlarda yuqori koʻrsatkichlar qayd etilgan. Ushbu jarayon sogʻliqni saqlash tizimi oldida profilaktika tadbirlarini kuchaytirish, aholining erta skrining koʻriklarida ishtirokini oshirish va zamonaviy diagnostika usullarini keng joriy etish zarurligini taqozo etadi. Kalit soʻzlar. Saraton, epidemiologiya, xavf omillari, umumiy kasallanish, birlamchi kasallanish, xavfli oʻsmalar.
Автор(ы): Azizova F.L., Sherqoʻziyeva G.F., Salomova F.I., Ikramova N.A., Toshpulatov B.M., Abduvaitova M., Latipova M.Z., Tosheva Sh
Аннотация: Annotatsiya. Maqolada ichimlik suvi va suv taʼminoti maʼnbalari suvining sifat koʻrsatkichlari laboratoriya tekshirilgan va olingan natijalar taxlil qilingan va ular asosida ifloslanishni kamaytirishga qaratilgan profilaktik chora tadbirlarni ilmiy asoslangan. 2017-yilda suv taʼminoti maʼnbasidan suv sifat xolati umumiy namunalar soni 107 ta boʻlib,ulardan 90 tasi yaʼni 84,1% gigiyenik meʼyorlarga mos kelmagan ,kommunal xoʻjalik vodoprovodlardan 162 ta namunadan 51 tasi, idoraviy vodoprovodlardan 371 ta 2 tasi gigiyenik talablarga javob bermagan. Kalit soʻzlar: aholi,ichimlik suvi, suv taʼminoti, ifloslanish, gigiyenik talablar, orgonoleptik koʻrsatkichlar, mikrobiologik koʻrsatkichlar,kasallanish
Автор(ы): Axunjanova Xakimaxon Abdumannabovna, Vaqqosova Shoxsanam Giyosiddinovna
Аннотация: Annotatsiya. Nafas yo‘llari kasalliklari dunyo bo‘yicha keng tarqalgan bo‘lib, ularning yuqori sur’atlarda ortib borishi atrof-muhit ifloslanishi, sanoat chiqindilari, chang-to‘zon hodisalari, iqlim o‘zgarishlari hamda urbanizatsiya jarayonlari bilan chambarchas bog‘liq. Maqolada ekologik omillar bronxlar shilliq qavatiga, alveolyar epiteliyga va immun tizimga qanday ta’sir ko‘rsatishi, bu ta’sirlar natijasida yallig‘lanish, gipersekretsiya, bronxial obstruksiya va gipereaktivlik holatlari shakllanishi ilmiy asosda izohlanadi. Shuningdek, ekologik holati nisbatan og‘ir bo‘lgan Farg‘ona vodiysi misolida havoning kimyoviy tarkibi, chang konsentratsiyasi, atmosfera zarrachalari (PM2.5, SO₂, NO₂, O₃) darajalari bilan nafas yo‘llari kasalliklari o‘rtasidagi bog‘liqlik tahlil etilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, ekologik yuklamaning ortishi bronxial kasalliklarning rivojlanish xavfini 1,6–2,3 baravargacha oshiradi. Maqolada ekologik omillarni kamaytirish, havoning sifatini yaxshilash, aholini ekologik madaniyatga o‘rgatish hamda bronxial kasalliklarning oldini olishga qaratilgan ilmiy asoslangan tavsiyalar keltirilgan. Kalit so‘zlar: surunkali bronxit, bronxial astma, ekologik omillar, havo ifloslanishi, patogenez, Farg‘ona vodiysi.
Автор(ы): Эрматов Низом Жумакулович
Аннотация: Аннотация. Ушбу мақолада гипертония хасталиги ташихисланган ҳарбийларнинг фаол кун тартиби, саломатлик ҳолатини даврийлилигини таъминлаш, ҳарбий лаёқатсизлигини олдини олиш, юрак қон томир тизими касалликлари тарқалиши ва унга олиб келадиган хавф омиллари ва асоратларини олдини олишга қаратилган соғлом овқатланишни ташкиллаштириш тамойилларнинг ўрни ва унинг таркибий қисмлари гигиеник таҳлил қилинган. Назорат остига олинган ҳарбийларнинг кун давомида уй шароитида овқатланишида эътибор қартиши зарур гигиеник талаблар ва уларнинг тамоийиллари гипертония хастлигини олдини олиш ва хавф омилларини камайтириш, харох касалликлар ва асоратларни юзага келишини бартараф қилишга қартилган. Ҳарбийлар учун белгиланган овқатланиш тартибига ажратилган вақт, таркиби ва унинг сон ва сифат кўрсаткичларининг ўрни ёритилган. Нонуштанинг таркибида аҳамиятли ва зурур бўлган ёрмаларнинг турлари, ёғсиз ва сифатли сут маҳсулотлари, қуён гўштининг аҳамияти, гликемик индекси паст мева ва сабзовотларнинг ўрни асосланган. Йил фасллари давомида истеъмол қиландиган сувининг миқдори ва сифати, қуритилган мева ва от гўштидан тайёрланган тузсиз қазининг ўрни ёритилган. Кетирилган манбалар илмий мушохада қилинган ва зарарли спиртли ичимликлар, энергетиклар ва рангли ичимликлар, аччиқ маҳсулотлар, дудуланган ва иккиламчи илов берилган маҳсулотларнинг ўрни, ортиқча туз ва тузламаларнинг ман қилиниши тавсия қилинган. Кун давоимида уй ва хизмат давомида ортиқча ёки энергия етишмаслиги натижасидаги толиқиш, хасталикларнинг асоратларини ривожланиши ва ҳарбий лаёқатсизлик ва ногиронликка олиб келиши ва уларни олдини олишга қаратилган илмий асосланган тавсиялар келтирилган. Калит сўзлар: ҳарбийлар, кун тартиби, гипертония касаллиги, соғлом овқатланиш мезонлари, ман қилинадиган маҳсулотлар, гигиеник тавсиялар
Автор(ы): Тиллаева Зиёда Улугбековна Шайхова Гули Исламовна
Аннотация: Аннотация. Состояние здоровья детей является одним из самых достоверных и показательных критериев качества жизни населения в целом. Одним из факторов является метеорологические условия внутренней среды, которые определяются действующими на организм человека, явлениями температуры, влажности, скорости движения воздуха и теплового излучения. Данная статья основано на комплексной гигиенической оценке показателей метеорологических условий внутренней среды групповых ячеек в детских дошкольных учреждениях. Метеорологические явления оказывают влияние на теплообмен детей с окружающей средой, определяя состояние организма, как: самочувствие, работоспособность, здоровье и производительность труда. Ключевые слова: дошкольное учреждение, микроклимат, климатические условия, относительная влажность воздуха, скорость движения воздуха, температура воздуха.
Автор(ы): Тиллаева Зиёда Улугбековна Шайхова Гули Исламовна
Аннотация: Аннотация. Одним из важных вопросов проектирования и строительства детских дошкольных учреждений является нормирование микроклимата детских учреждений. Обеспечение комфортных метеорологических условий для детей дошкольного возраста в различных климатических районах, является немаловажным аспектом на сегодняшний день. В представленной работе приведены данные исследования естественного освещения, шума, атмосферного давления, формальдегида и карбоната ангидрида в групповых ячейках дошкольных образовательных учреждений. Изучение деятельности метеорологических условий направлена на формирование здорового и активного ребенка, развитие речи и мышления детей в возрасте от 1,5 до 7 лет. Ключевые слова: естественное освещение, шум, атмосферное давление, формальдегид, карбонат ангидрид.
Автор(ы): Xolboboyeva Shaxnoza Asadullayeva
Аннотация: Annotatsiya. Ushbu maqolada surunkali gastrit va me’da–ichak yarali kasalliklarining (MYuK) yangi patogenez qarashlari 35 nafar bemor misolida klinik kuzatuv asosida o‘rganildi. Tadqiqot davomida klinik simptomatika, laborator va endoskopik natijalar, immun markerlar (IL-1β, TNF-α, IL-6, IL-8), mikrobiota tarkibi hamda oksidlovchi stress ko‘rsatkichlari tahlil qilindi. Olingan natijalar H. pylori infeksiyasi bilan bir qatorda immun tizim disbalansi, mikrobiota buzilishi, oksidlovchi stress va epigenetik omillarning ham kasallik patogenezida muhim rol o‘ynashini ko‘rsatdi. Ushbu yondashuv surunkali gastrit va MYuKni erta aniqlash, individual prognozlash hamda maqsadli davo strategiyalarini ishlab chiqishda ilmiy va amaliy ahamiyat kasb etadi. Kalit so'zlar: Surunkali gastrit, me’da–ichak yarali kasalliklari, patogenez, Helicobacter pylori, immun disbalans, microbiota, oksidlovchi stress, epigenetik omillar, biomarkerlar, klinik kuzatuv.
Автор(ы): Otaqulov Otabek Olimjon oʻgʻli, Abdunazarov Toxirjon Sadulla oʻgʻli
Аннотация: Annotatsiya. Mazkur maqolada eksudativ o‘rta otitning etiologiyasi, klinik kechishi, diagnostik usullari, asoratlari hamda ularning oldini olish choralari tahlil qilinadi. Tadqiqot 2022- 2024 yillar davomida Farg‘ona viloyat ko‘p tarmoqli tibbiyot markazining Otorinolaringologiya bo‘limida davolangan 80 nafar bemorlar ishtirokida o‘tkazildi. Eshitish o‘tkazuvchanligi, timpanogramma turlari, o‘rta quloq ventilyatsiyasi, va davolash samaradorligi baholandi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, o‘z vaqtida tashxis qo‘yish, burun-halqum kasalliklarini davolash, immunitetni mustahkamlash hamda allergik holatlarni nazorat ostiga olish kasallikning surunkali shaklga o‘tishini 60% gacha kamaytiradi. Kalit so‘zlar: eksudativ o‘rta otit, o‘rta quloq, eshitish naychasi disfunksiyasi, timpanometriya, eshitish pasayishi, profilaktika.
Автор(ы): Egamberdiyev Dilmurod Kamolitdinovich – PhD, dotsent, Qurbonov Nuriddin Panji o‘g‘li, Otaqulov G`ayrat Olimjonovich
Аннотация: Annotatsiya. Perkutan uretrolitotripsiya bu-teri orqali siydik yo‘lining yuqori qismidagi yirik toshlarni endoskopik lazer, ultratanlangan, ultrasonik vositalar bilan parchalash hamda fragmentlarni chiqarish jarayoni hisoblanadi. Maqolada so‘nggi yillarda siydik yo`lining yuqori qismida yirik toshlari bor bemorlarni minimal invaziv usul yordamida davolashda qo‘llanilib kelayotgan perkutan uretrolitoripsiyaning yaratilish tarixi, turlari, klinik ahamiyati antegrad (perkutan) flexible ureteroskopiya, suprapubik perkutan sistolitotripsiya, shuningdek yangi lazerlar Thulium Fiber Laser (TFL) samaradorligi va xavfsizligini so‘nggi tadqiqotlar antegrad yondashuvning muayyan holatlarda siydik yo‘lining yuqori qismidagi yirik toshlardan xolos bo‘lish (stone-free rate) va operativ samaradorlikni ta’minlashi, operatsiya vaqtini qisqartirishi va toshlardan xolos bo‘lish (SFR) ni yaxshilashi haqida xulosalar keltirilgan. Kalit so‘zlar. antegrad ureterosopiya, perkutan suprapubik sistolitotripsiya, perkutan ureteroskopiya, mini-PCNL, thulium fiber laser litotripsiya, stone-free rate.
Автор(ы): Egamberdiyev Dilmurod Kamolitdinovich – PhD, dotsent, Qurbonov Nuriddin Panji o‘g‘li
Аннотация: Annotatsiya. Siydik-tosh kasalligi (urolitiaz) ni operativ davolashda turli minimal invaziv usullar qo‘llanilmoqda. Ushbu maqolada biz to‘rtta operativ davolash usulini - masofaviy zarba to‘lqinli litotripsiya (MZTL), ureterolitoekstraktsiya bilan kontakt ureterolitotripsi (UKUL), endovideojarrohlik ureterolitomiyasi (EVJUL) hamda perkutan uretrolitotripsiya (PULT) usullarini o`zaro taqqosladik. Maqsad har bir usulning samaradorligi (stone-free rate), xavfsizligi (komplikatsiyalar), qayta muolaja zarurati va kasalxonada qolish muddati jihatidan farqlar haqida ma`lumotlar keltirilgan. Kalit so`zlar. masofaviy zarba to‘lqinli litotripsiya (MZTL), ureterolitoekstraktsiya bilan kontakt ureterolitotripsi (UKUL), endovideojarrohlik ureterolitomiyasi (EVJUL) hamda perkutan uretrolitotripsiya (PULT), stone-free rate (SFR).
Автор(ы): Komilova Dildora Alisherovna
Аннотация: Annotatsiya. Ushbu maqolada 2019-2024-yillarda Farg‘ona viloyatida yangi tug‘ilgan chaqaloqlar orasida nuqsonli tug‘ilishlar va Daun sindromi holatlari o‘rganilgan. Tahlil natijalariga ko‘ra, nuqsonli tug‘ilishlar 0,21-0,25%, Daun sindromi esa o‘rtacha 0,027%ni tashkil etdi. 2020-yilda Daun sindromi holatlari keskin oshib, keyingi yillarda barqarorlashganligi kuzatilgan. Kalit so‘zlar. Daun sindromi, chaqaloqlar, epidemiologiya, Farg‘ona viloyati, profilaktika, reabilitatsiya.
Автор(ы): Содикова Ш.Р. https://orcid.org/0009
Аннотация: Резюме: В статье представлен опыт лечения острой деструктивной пневмонии у 117 детей. Бронхоскопическая методика, примененная в ранние сроки, не позволила предотвратить развитие легочной деструкции, что обусловило сложность восстановления нарушенной бронхиальной проходимости в острой воспалительной фазе. Применение трансбронхиального дренирования позволило излечить абсцессы легких у 12 из 21 больного за 1-3 процедуры. При неэффективности вышеуказанного метода применялся трансторакальный вариант. У 83 детей с пульмоноплевральными осложнениями традиционная терапия - плевральное дренирование - оказалась неэффективной. Поэтому была применена бронхоскопическая окклюзия бронхолегочного свища. Бронхоскопия, использованная с лечебной целью, значительно расширила возможности консервативного лечения при осложненных формах пневмонии. Ключевая слова: бронхоскопия, трансбронхиального дренирования, острой деструктивной пневмонии, абсцесс легкого, профилактика.
Автор(ы): Сиддикова Махфуза Эшоновна
Аннотация: Аннотация. В статье представлено клинико-эпидемиологическое исследование, направленное на оценку эффективности современных стоматологических технологий (лазерная терапия, фторирование высокими концентрациями, системная и местная антимикробная терапия, современные методы профессиональной гигиены - ультразвуковая и воздушно-абразивная чистки, биополимерные пломбировочные материалы) в профилактике и лечении заболеваний полости рта у взрослого населения Ферганской области. Было обследовано 420 пациентов в возрасте 18-65 лет, распределённых на контрольную и основные группы. Оценивались клинические показатели (индекс кариеса DMFT, индекс гигиены полости рта OHI-S, индекс воспаления десен GI), частота рецидивов, субъективные показатели качества жизни, а также экономическая эффективность внедрения технологий. Ключевые слова: профилактика, лечение, стоматологические технологии, кариес, пародонтит, лазерная терапия, фторирование, ультразвуковая чистка, Ферганская область.
Автор(ы): Murodov M.S. https://orcid.org/0009
Аннотация: Annotatsiya. Ushbu maqolada menopauzadan keyingi davrda gormonal o‘zgarishlarning ko‘z sathi morfologiyasi, yallig‘lanish jarayonlari va oksidativ stress bilan o‘zaro bog‘liqligi tahlil qilinadi. Tadqiqotga 45–65 yosh oralig‘idagi 120 nafar ayol jalb qilindi. Ulardan 60 nafari menopauzadan keyingi davrda (5 yildan ortiq menopauza davrida bo‘lgan), 60 nafari esa perimenopauza bosqichidagi ayollar edi. Tadqiqot natijalari menopauzadan keyingi ayollar uchun QKS profilaktikasida gormonal muvozanatni qo‘llab-quvvatlash, yallig‘lanishga qarshi terapiya, to‘g‘ri ovqatlanish va gigiyena choralari muhimligini asoslab beradi. Kalit so‘zlar: menopauza, quruq ko‘z sindromi, gormonal disbalans, estrogen, androgen, meibomiy bezlari, yallig‘lanish, ko‘z yoshi plyonkasi, postmenopauzal ayollar.
Автор(ы): Мамаджонова Хадича Хабибуллаевна https://orcid.org/0009
Аннотация: Аннотация. Цереброваскулярные заболевания являются одной из наиболее актуальных медицинских и социально-экономических проблем. СД приводит к изменениям в деятельности центральной нервной системы в результате острых и хронических сосудистых и метаболических нарушений. Целью исследования является оценить нарушения церебрального кровотока и симптомы тревожности у больных с диабетической энцефалопатией. В настоящее время широко обсуждается возможность прямого влияния цереброваскулярной недостаточности на развитие депрессии [12]. В этой связи очевидна актуальность систематизации и дальнейшего изучения факторов риска, предрасполагающих к развитию тревожных и депрессивных расстройств у больных СД2 и цереброваскулярной болезнью (ЦВБ). Малоизученным остается вопрос влияния тревоги и депрессии на качество жизни больных СД2 и ЦВБ, а также разработка лечебных и профилактических мероприятий. Обследованы 46 пациента, страдающих СД 2-го типа, находившихся на лечении в эндокринологическом отделении Терапии клиники “Meridian Diagnostic Hospital”. оценить нарушения церебрального кровотока и симптомы тревожности у больных с диабетической энцефалопатией. Ключевые слова: депрессия, тревога, сахарный диабет 2 типа, цереброваскулярная болезнь
Автор(ы): Абдуллаева Мохларойим Нодирбек кизи
Аннотация: Аннотация: Симптом «рисовые тельца» действительно редкая, специфическая находка при магнитно-резонансной томографии(МРТ) у больных с ревматоидным артритом (РА). Многократные мелкие округлые структуры, похожие друг на друга, наподобие на зерно риса, характеризуется присутствием в синовиальной жидкости плечевого сустава, синовиальных сумках, а также влагалищах. Хотя этот симптом не является широко распространённым, его присутствие может указывать на активность воспалительного процесса и на необходимость более глубокого анализа состояния синовиальной жидкости и окружающих структур. Представлен клинический случай пациента с ревматоидным артритом, у которого при МРТ выявлены множественные внутрисуставные «рисовые тельца». Данный феномен встречается редко, но имеет важное диагностическое значение, так как может имитировать объёмное образование в суставной полости. Описание случая подчёркивает важность дифференциальной диагностики и необходимость учёта данного признака в клинической практике при воспалительных заболеваниях суставов. Ключевые слова: ревматоидный артрит; рисовые тельца; синовит; МРТ; воспалительные заболевания суставов; клинический случай.
Автор(ы): Шамсиев Ф. М.
Аннотация: Аннотация. Целью исследования явилось изучить выявить характерные особенности экспрессии Toll-подобного рецептора 6 (TLR6), входящего в систему врождённого иммунитета, у пациентов с бронхиальной астмой с целью определения его возможной роли в патогенезе заболевания. В результате исследования установлено, что носительство полиморфного маркера TLR6 C745T является значимым генетическим фактором риска развития бронхиальной астмы и обструктивного бронхита рецидивирующего течения у детей. В то же время выявлено, что наличие гомозиготного генотипа по минорному аллелю C745 оказывает протективный эффект, способствуя снижению вероятности возникновения данных заболеваний. Полученные данные подтверждают важность генетического полиморфизма TLR6 в патогенезе аллергических заболеваний дыхательных путей и могут быть использованы для разработки персонализированных подходов к профилактике и лечению бронхиальной астмы и обструктивного бронхита. Ключевые слова: дети, бронхиальная астма, гены Toll-подобного рецептора.
Автор(ы): Салохитдинов Нозимжон Абдубаннопович Ферганский филиал РНЦЭМП Райимов Гайратжон Набиевич
Аннотация: Аннотация. Травмы брюшной полости остаются одной из ведущих причин смертности и инвалидизации во всем мире, особенно среди лиц трудоспособного возраста. По данным Всемирной организации здравоохранения (ВОЗ), травматизм является третьей по значимости причиной смерти после сердечно-сосудистых и онкологических заболеваний (WHO, 2023).В данной статье проанализированы результаты хирургического лечения 345 пациентов с тяжелой сочетанной травмой за 10-летний период (2014–2024 гг.). Доказано, что внедрение современных информационных технологий в лапароскопию значительно расширяет диагностические возможности метода и повышает качество лечения пациентов с тяжелыми сочетанными травмами, снижая летальность с 22% до 15%. Ключевые слова: лапароскопия, сочетанная травма, абдоминальная травма, повреждения органов брюшной полости, диагностическая лапароскопия, минимально инвазивная хирургия, программно-аппаратный комплекс, хирургическая тактика, травматизм, экстренная хирургия
Автор(ы): Xolmatov Qobuljon Qodirovich
Аннотация: Аннотация. В статье рассмотрены современные серологические маркёры фиброгенеза и мультипараметрические алгоритмы (ELF, PRO-C3, HA, TIMP-1, APRI, FIB-4 и др.) как инструменты неинвазивной диагностики и прогнозирования цирроза печени. Представлены актуальные эпидемиологические данные по заболеваемости и бремени цирроза в мире, а также общие сведения по Узбекистану. Приведён проект клиникоэпидемиологического исследования с данными по Ферганской области и обсуждены диагностические возможности маркёров, их комбинаций и места в клиническом алгоритме. В статье приведены рекомендации по использованию маркёров в условиях региона с ограниченными ресурсами и перспективы дальнейших исследований. Ключевые слова: заболеваемость, маркеры, фиброгенез, диагностика, цирроз, печень, гепатит
Автор(ы): Kenjaev Olimjon Obidjonovich - PhD https://orcid.org/0009-0002-9209-2282 Central Asian Medical University
Аннотация: Annotation. Disorders of intracardiac blood flow in patients with bronchial asthma (BA) are associated with the severity of obstructive syndrome, while changes in the lungs and minor blood circulation occur periodically as changes in blood movement. The study of disorders of the cardiovascular system in BA can play an important role in the process of their treatment. Key words: bronchial asthma, cardiovascular system, pathogenesis, course, consequences.
Автор(ы): Tusmatov Shoxrux Rasuljon o’g’li
Аннотация: Annotatsiya: Maqsud Qoriyevning “Ibn Sino” romani o‘zbek adabiyotidagi muhim tarixiybiografik asarlardan biridir. Ushbu maqola romanda tabobat tasvirining badiiy va ilmiy jihatlari, Ibn Sinoning tibbiy merosi va uning o‘zbek adabiyotidagi aksini tahlil qilishga bag‘ishlanadi. Maqolada tabobatning romandagi o‘rni, o‘rta asr tibbiyotining badiiy tasviri va Qoriyevning ushbu tasvirni yaratishda qo‘llagan uslublari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, roman orqali zamonaviy o‘quvchiga yetkazilgan tibbiy bilimlarning ahamiyati va ularning o‘zbek xalq tabobati bilan aloqasi muhokama qilinadi. Kalit so‘zlar: Maqsud Qoriyev, Ibn Sino, tabobat, tarixiy roman, o‘zbek adabiyoti, tibbiyot tasviri.
Автор(ы): Узакова Ш.Б.
Аннотация: Аннотация. По результатам нашего исследования, уровень витамина D ниже 30 нг/мл был выявлен у 90% детей с муковисцидозом, при этом его средняя концентрация составила 16,8 нг/мл (в диапазоне от 6,0 до 40,6 нг/мл). Иммунологические показатели показали, что по сравнению с контрольной группой у детей с муковисцидозом наблюдалось достоверное снижение общего уровня CD3+ клеток (P<0,01), тогда как содержание CD20+ лимфоцитов было значительно повышено (P<0,01). Изучение субпопуляционного состава Т-лимфоцитов показало снижение уровней как CD4+, так и CD8+ лимфоцитов у детей с муковисцидозом по сравнению с показателями контрольной группы (P<0,05 и P<0,01 соответственно). Анализ цитокинового профиля выявил, что уровень ИЛ-1 у больных муковисцидозом был достоверно выше, чем у здоровых детей (P < 0,01), а уровень ИЛ-8 превышал аналогичный показатель контрольной группы в 5 раз (P < 0,001). Ключевые слова: муковисцидоз, дети, витамин D, иммунитет.
Автор(ы): Axmedova Z.Q., Isakov G‘.T., Gafurova M.A., Yusupov I.A., Vaqqosova Sh.G., Rahimjonova S.J.
Аннотация: Annotatsiya. Ushbu maqolada Farg‘ona vodiysida o‘sadigan Tribulus macropterus, Taraxacum officinale, Inula helenium o‘simliklaridan tayyorlangan arlashmalarning antioksidant faolligini o‘rganish natijalari keltirilgan. Bu o‘simliklardan tayyorlangan turli arlashmalarning antioksidant faolligi spektrometrik usulda o‘rganilgan. Antioksidant faollik standart sifatida olingan adrenalin va vitamin C ga nisbatan solishtirib turli vaqt oralig‘ida tahlil qilindi. Olingan natijlarga 7,5 qism (Tribulus macropterus va Taraxacum officinale -1:1) va 2,5 qism Inula helenium o‘simliklaridan tayyorlangan aralashma adrenalin va vitamin C ga nisbatan yuqoriroq antioksidantlik xususiyatini namoyon qildi. Kalit so‘zlar: o‘simlik, temirtikan, qoqio‘t, andiz, aralshma, antioksidant faollik, adrenelin, vitamin C.
Автор(ы): Nazarov O.M – PhD, dotsent
Аннотация: Annotatsiya. Ushbu maqolada Cyperaceae oilasiga mansub umuhim suv o‘simligi – Schoenoplectus lacustris subsp. hippolyti (V.I. Krecz.) Kukkonen o‘simligining uglevod, flavonoid va bitaminlar tarkibi tahlili hamda tibbiy-biologik ahamiyati yoritildi. Mazkur oilasiga mansub S. lacustris va S. triqueter bo‘yicha xalqaro miqyosda keng tadqiqotlar olib borilgan bo‘lsa, S. lacustris subsp. hippolyti haqida ilmiy ma’lumotlar cheklangan. Cyperaceae oilasi o‘simliklarining chiqindi suvlarni tabiiy tozalash va og‘ir metallarning biokonsentratsiyasida muhim ekologik ahamiyatga ega ekanini, ushbu gidrofit o‘simliklar nafaqat ekologik, balki farmatsevtik ahamiyatga ham ega ekanligi kimyoviy tahlil natijalari asosida xulosalandi. Xususan, maqolada Schoenoplectus lacustris subsp. hippolyti (V.I. Krecz.) Kukkonen O‘zbekiston suv-botqoqli hududlarida tarqalgan. S lacustris subsp. hippolyti o‘simligining yer ustki poya va gul-urug‘ qismlari tarkibidagi suvda eruvchan vitaminlar, yer ustki poya qismi tarkibidagi flavonoidlar va uglevodlar YuSSX usulida o‘rganildi. Uning tarkibida bir qancha uglevodlar, flavonoidlar va vitaminlar aniqlandi. Natijalar tavsifi quyida berilgan. Olingan natijalar hamda turdosh o‘simliklarga oid tadqiqotlar asosida mazkur o‘simlikning tibbiy-biologik ahamiyati haqida xulosalar tavsiflangan. Kalit so‘zlar: Cyperaceae, Schoenoplectus lacustris subsp. hippolyti, Schoenoplectus lacustris, Schoenoplectus triqueter, gidrofit o‘simliklar, uglevodlar, flavonoidlar, suvda eruvchan vitaminlar, HPLC tahlili, farmatsevtik ahamiyat, ekologik ahamiyat, chiqindi suvlarni tozalash, og‘ir metall biokonsentratsiyasi, bioindikator.
Автор(ы): Axmedova Z.Q., Isakov G‘.T., Gafurova M.A., Yusupov I.A., Vaqqosova Sh.G., Rahimjonova S.J.
Аннотация: Annotatsiya. Ushbu maqolada Daun sindromining (trisomiya 21) kelib chiqish sabablari, erta diagnostika hamda profilaktika choralariga e’tibor qaratiladi. Shuningdek, Daun sindromiga ega bolalarning rivojlanishida tibbiy-pedagogik yordam, erta aralashuv dasturlari va ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash masalalari tahlil etiladi. Maqolada O‘zbekiston sharoitida reabilitatsiya hamda inklyuziv ta’lim imkoniyatlari haqida ma’lumotlar keltirilib, kelgusidagi ilmiy-amaliy izlanishlar istiqbollari ko‘rsatib beriladi. Kalit so‘zlar: Daun sindromi, 21-xromosoma, prenatal skrining, reabilitatsiya, inklyuziv ta’lim.
Автор(ы): Isroilov Farxodjon Ilxomjon og‘li
Аннотация: Annotatsiya. Mazkur maqolada tibbiyot oliy ta’lim muassasalari talabalari uchun klinik fikrlash kompetensiyalarini shakllantirishda axloqiy-kasbiy tarbiya, shaxsiy yondashuv va ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyalarining o‘rni chuqur tahlil qilinadi. Klinik tafakkurning shakllanishi nafaqat nazariy bilimlar va amaliy ko‘nikmalar bilan, balki shaxsning ruhiy-axloqiy, intellektual va ijtimoiy faolligi bilan chambarchas bog‘liqligi ilmiy manbalar asosida yoritilgan. Shuningdek, maqolada individual yondashuv va ijtimoiylashuv jarayonlari orqali talabalar shaxsining kompleks rivojlanishiga e’tibor qaratilgan. Kalit so‘zlar: klinik fikrlash, kompetensiya, axloqiy-kasbiy tarbiya, ijtimoiylashuv, individual yondashuv, tibbiy ta’lim
Автор(ы): Турдиев Шавкат Мамирович
Аннотация: Аннотация: В статье рассматриваются интенсивные педагогические технологии, направленные на развитие профилактической компетентности студентов-медиков при обучении гигиене. Проведено педагогическое исследование с участием 700 студентов (экспериментальные и контрольные группы) в трех медицинских вузах, где в учебный процесс экспериментальной группы была интегрирована модель STIR (Стратегия, Технология, Интерактивность, Рефлексия). Оценка знаний и навыков до и после обучения показала, что применение интерактивных методов и симуляционных технологий значительно повысило показатели профилактической компетентности студентов: в экспериментальной группе зафиксировано улучшение результатов обучения на 13,7% по сравнению с контролем. На основе полученных данных разработаны практические рекомендации и учебно-методические материалы для оптимизации преподавания гигиены. Результаты подтверждают высокую эффективность интенсивных технологий в подготовке будущих врачей к профилактической деятельности. Таким образом, внедрение модели STIR обеспечило более эффективное формирование у студентов знаний, умений и навыков профилактической медицины. Ключевые слова: профилактическая компетентность, медицинское образование, гигиена, интерактивное обучение, интенсивные технологии, модель STIR, профилактическая медицина.
Автор(ы): Ibrohimov K.
Аннотация: Annotatsiya: Maqsad. Chorvachilik, parrandachilik va yilqichilikka ixtisoslashgan agrosanoat korxonalarida mikroiqlim sharoitlarining gigiyenik holatini baholash, ushbu sharoitlarning ishchilar sog‘lig‘iga ta’sirini o‘rganish hamda kasbiy xavflarning oldini olishga qaratilgan amaliy choralarni ishlab chiqishdir. Materiallar va usullar. Ishlab chiqarish muhitidagi mikroiqlim parametrlarini (havo harorati, nisbiy namlik, havo almashinuvi tezligi), zararlı gazlar (ammiak, vodorod sulfid, karbonat angidrid) va havodagi mikrobiologik ifloslanish ko‘rsatkichlarini aniqlash uchun instrumental o‘lchovlar o‘tkazildi. Olingan natijalar mehnat sharoitlari bo‘yicha amaldagi sanitariya-gigiyena me’yorlari bilan solishtirildi, xodimlar sog‘lig‘i haqidagi ma’lumotlar tahlil qilindi. Natijalar. Olib borilgan ilmiy izlanishlar natijalariga ko‘ra, agrosanoat korxonalarida ishlovchi xodimlar organizmiga bir qator zararli ishlab chiqarish omillarini muntazam ta’siri aniqlandi. Jumladan: ammiak miqdori 2,5–5,0 mg/m³, vodorod sulfid 0,8–1,2 mg/m³, organik chang 3,5–7,2 mg/m³ gacha yetgani qayd etildi. Ba’zi ishlab chiqarish maydonlarida havo harorati 27–33 °C, nisbiy namlik 75–85 % ni tashkil etib, gigiyenik me’yorlardan yuqori ekanligi tasdiqlandi. Xulosa. Agrosanoat korxonalarida mehnat sharoitlarini takomillashtirish, xavfli omillar ta’sirini kamaytirish va xodimlar sog‘lig‘ini saqlash uchun kompleks sanitariya-gigiyena tadbirlarini joriy etish zarur. Mikroiqlimni me’yorlashtirish, zararli gazlar kontsentratsiyasini pasaytirish, shamollatish tizimlarini modernizatsiya qilish hamda ishchilarni gigiyenik profilaktika vositalari bilan ta’minlash ushbu sohada kasbiy xavflarning oldini olishning asosiy yo‘nalishlaridan biridir. Kalit so‘zlar: agrosanoat korxonalari, mikroiqlim, mehnat gigiyenasi, zararli ishlab chiqarish omillari, ammiak, vodorod sulfid, biologik aerozol, xavfsizlik, kasbiy xavf, ishlab chiqarish ekologiyasi, mehnat muhofazasi.
Автор(ы): Маматова Шахноза Илхомовна
Аннотация: Аннотация. Ushbu maqolada Farg‘ona neftni qayta ishlash korxonasida koks changining hosil bo‘lish mexanizmi batafsil ko‘rib chiqilgan. Tadqiqotning maqsadi koks changining hosil bo‘lish manbalarini aniqlash, uning kimyoviy tarkibini baholash, ishchilar salomatligiga ta’sirini o‘rganishdan iborat. Tadqiqotda analitik, laborator-instrumental hamda sanitar-gigiyenik usullardan foydalanilgan. Korxonaning texnologik jarayoni o‘rganildi, koks changiga batafsil tavsif berildi, changning salbiy ta’siri bilan bog‘liq organizmdagi buzilishlar va kasalliklar muhokama qilindi. Shunday qilib, koks changining ruxsat etilgan me’yordan yuqori bo‘lishi nafas olish tizimi kasalliklarini keltirib chiqarishi aniqlandi, bu esa koks changining ta’sirini oldini olish bo‘yicha ilmiy asoslangan chora-tadbirlarni ishlab chiqishni talab qiladi. Kalit so‘zlar: koks changi, neftni qayta ishlash, ekologiya, gigiyena, Farg‘ona NQIZ, sog‘liqni saqlash, chang nazorati.